Urukiko rw’ikirenga rwakiriye ikirego cya Madame Ingabire Victoire Umuhoza gisaba gukuraho ingingo y’itegeko ry’imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha
Urukiko rw’Ikirenga rw’u Rwanda rwakiriye ku mugaragaro ikirego cyatanzwe n’umunyapolitiki Ingabire Victoire Umuhoza, asaba ko ingingo imwe y’itegeko rigenga imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha yakurwaho, ayishinja ko inyuranyije n’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda.
Ku wa 17 Nyakanga 2025, Me Gatera Gashabana, wunganira Ingabire mu by’amategeko, yatanze ku mugaragaro icyo kirego mu izina ry’uwo yunganira. Iki kirego cyemejwe n’Urukiko rw’Ikirenga nk’uko bigaragara ku nyandiko yashyizweho umukono ku wa 18 Nyakanga 2025 na Bwana Imanirahari Jerome, umwanditsi w’Urukiko rw’Ikirenga.
Icyo Ingabire asaba Urukiko
Ingabire Victoire asaba ko ingingo ya 106 y’itegeko No 27/2019 ryo ku wa 19 Nzeri 2019, ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, yakurwaho kuko ayifata nk’inyuranyije n’inzego z’ibanze z’ubutabera n’uburenganzira bw’ibanze bwa muntu burinzwe n’Itegeko Nshinga. Iri tegeko ryatangajwe mu igazeti ya Leta yo ku wa 8 Ugushyingo 2019.
Iyi ngingo, nk’uko bivugwa mu kirego, irimo ibiteganywa bishobora kurengera uburenganzira bwo gufatwa nk’umwere kugeza urukiko rubifitiye ububasha rumuhamije icyaha. Ingabire n’abamwunganira bagaragaje ko iyi ngingo inyuranyije n’ingingo ya 29 alinea ya 2 y’Itegeko Nshinga, ndetse n’iza 61, 142 (alinea ya 1 n’iya 4), na 145 (alinea ya 4).
Me Gatera Gashabana yavuze ko “iyi ngingo iri mu byongera ubushobozi bw’ubushinjacyaha n’inzego z’ubutasi mu guhatira abantu kwiregura cyangwa guhatwa ibibazo ku buryo bushobora guhonyora ihame ry’uko umuntu afatwa nk’umwere kugeza ahamwe n’icyaha n’urukiko.”
Urukiko rwemeje ko ikirego gifite ishingiro
Mu cyemezo cyashyizwe ahagaragara n’Urukiko rw’Ikirenga, rwavuze ko dosiye PST RS/SPEC 00002/2025/SC yemewe kwakirwa no kwandikwa mu bitabo by’urukiko, kuko yujuje ibisabwa n’amategeko. Urukiko rwemeje ko urubanza rwashikirijwe n’uruhande rufite inyungu n’ububasha bwo kugitanga, kandi rureba urukiko rufite ububasha bwo kugisuzuma.
“Dusanga ikirego… gikwiye kwakirwa kikandikwa mu bitabo by’Urukiko rw’Ikirenga kuko nk’uko byagaragajwe haruguru, cyatanzwe mu buryo n’inzira bikurikije amategeko…” byavuze bityo ur mu nyandiko y’urukiko.
Icyo bishobora kumvikanisha ku butabera
Iki kirego kije mu gihe hakomeje kugaragara impaka mu banyamategeko no mu nzego zitandukanye z’imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu, ku byerekeye imikoreshereze y’amategeko y’inshinjabyaha n’icyuho gishobora kuboneka mu kurinda abakekwaho ibyaha. Ingabire Victoire, umaze igihe kinini agaragaza ibitekerezo bye mu bijyanye n’ubwisanzure bw’amategeko n’iterambere ry’imiyoborere ishingiye ku mategeko, asanga iyi ari inzira igamije kurushaho kwimakaza ubutabera bufite ishingiro mu Rwanda.
Abasesenguzi batandukanye bagaragaza ko uru rubanza rushobora kuba urubuga rukomeye rwo gusuzuma no kugerageza imbibi z’ubwisanzure bw’itegeko Nshinga n’ubushobozi bw’inzego z’ubutabera mu kurinda uburenganzira bw’abantu baregwa.
Urukiko rw’Ikirenga rutegerejweho gutangaza italiki y’iburanisha kuri iki kirego. Byitezwe ko izaba ari imwe mu manza zitegerezanyijwe amatsiko menshi mu nzego z’ubutabera, imiryango itegamiye kuri Leta, abanyamategeko ndetse n’abaturage basanzwe bakurikirana iby’imiyoborere n’uburenganzira bwa muntu mu Rwanda.
Icyitonderwa: Turacyagerageza kuvugana n’impande zombi – urubuga rw’Ubushinjacyaha Bukuru ndetse na Minisiteri y’Ubutabera – kugira ngo tumenye icyo batekereza kuri icyo kirego.