Umuturanyi aratabariza umwana wumukobwa w’imyaka 12 ugiye gushyingirwa na se umubyara
Umukobwa w’imyaka 12 wo mu karere ka Samburu mu gihugu cya Kenya ari mu kaga ko gushaka gushyingirwa na se muri iki gihe cy’ibiruhuko, nk’uko byatangajwe n’ikinyamakuru Daily nation binyuze mu nyandiko y’umunyamategeko n’umwanditsi Vivian Mwende.
Uwo mwana, izina rye ryavuzwe ibanga kubw’impamvu z’umutekano we, bivugwa ko ateganyirizwa gushyingirwa ku mugabo mukuru mu gihe ari mu kiruhuko cy’amashuri, ibintu byateje impaka n’amarangamutima menshi mu banyakenya no mu miryango iharanira uburenganzira bw’abana. Amakuru y’iyi nkuru yatanzwe n’umuturanyi witwa Naserian Tepilit, wavuze ko yumvise ibyo biganiro mu gace atuyemo, gafite imico ikomeye ishingiye ku gutanga abana b’abakobwa mu buryo bwa gakondo.
Mu butumwa yandikiye umunyamakuru Vivian Mwende wa Daily nation yagize ati:
“Ntuye mu gace gakomeye ku mico ya kera. Hari abantu bacyemera ko umukobwa muto ashobora gushyingirwa n’umugabo ukuze. Numvise ko umuturanyi wanjye ateganya gushyingira umukobwa we w’imyaka 12 muri ibi biruhuko. Nifuje kumenya icyo amategeko abivugaho,” ni uko Tepilit yanditse abaza.
Amakuru atangwa n’abaturanyi agaragaza ko iyo gahunda ishobora kuba yaratangiye gutegurwa mu muryango w’umwana, ndetse hari n’ibimenyetso by’uko hari ibiganiro byagiye biba hagati y’umuryango w’umwana n’uw’umugabo ushaka kumushyingirwa. Kugeza ubu, amazina y’abo bantu ntiyatangajwe ku mpamvu z’umutekano n’iperereza.
Nubwo Kenya ifite amategeko abuza ishyingirwa ry’abana, imibare iheruka yerekana ko abakobwa bagera kuri 23% bashyingirwa bataruzuza imyaka 18, cyane cyane mu bice by’icyaro nka Samburu, Baringo, Narok n’ahandi. Imwe mu mpamvu zikomeye zibitera harimo ubukene, imyumvire y’umuco, ivangura rishingiye ku gitsina, ndetse no kutagira ubumenyi ku burenganzira bw’umwana w’umukobwa.
Mu bice byinshi, abakobwa bamara kubona imihindagurikire y’umubiri bafatwa nk’abakuze, bagashyingirwa mbere yo kurangiza amashuri abanza. Abenshi ntibagaruka ku ishuri, bagahura n’ingaruka z’ubuzima zirimo gusama bakiri bato, kwangirika k’umubiri, cyangwa guhohoterwa n’abagabo bakuze.
Amakuru yatanzwe na Tepilit yateje impinduka mu gace, aho bamwe mu baturage batangiye gutanga amakuru ku nzego z’ibanze, barimo abayobozi b’inzego z’ibanze ndetse n’imiryango itegamiye kuri Leta ikorera mu gace ka Samburu. Imwe muri iyo miryango ni Cradle Children’s Foundation hamwe n’indi miryango ishinzwe uburenganzira bw’abana.
Umunyamabanga nshingwabikorwa mu murenge umwe muri Samburu utatangajwe amazina ye yavuze ko “hari ibikorwa byihuse biri gukorwa kugira ngo hatazagira ikiba ku mwana.” Yavuze kandi ko hari impungenge zikomeye z’uko hari andi makuru y’abana benshi bashobora kuba bafite icyo kibazo, ariko ntibivugwe.
Kugeza ubu, polisi y’igihugu ibinyujije mu ishami ryita ku ihohoterwa rikorerwa abana n’abagore yatangiye iperereza kuri iyo nkuru. Ntibiramenyekana niba uwo mugabo ushaka gushyingirwa uwo mwana yahamagajwe n’inzego z’ubutabera, ariko amakuru yizewe avuga ko hari ibiganiro biri gukorwa hagati y’ubuyobozi bwa polisi, ubuyobozi bw’akarere, n’imiryango ishinzwe kurengera uburenganzira bw’abana.
Inzego za Leta n’imiryango itegamiye kuri Leta zirakangurira abaturage gutanga amakuru nk’aya igihe cyose babimenye, kuko ari bwo buryo bwonyine bwo gukumira ihohoterwa ridashobora gusubizwa inyuma.
Abaturage benshi batanze ibitekerezo ku mbuga nkoranyambaga basabye ko hajyaho uburyo bwo gukaza uburinzi ku bana mu gihe cy’ibiruhuko. Hari kandi igitekerezo cy’uko amashuri yagira gahunda yihariye yo kugenzura abana mbere na nyuma y’ibiruhuko.
Ingingo nyamukuru:
Ishyingirwa ry’abana rikirangwa mu bice bimwe bya Kenya, nk’akarere ka Samburu. Umwana w’imyaka 12 uherutse gutangazwa mu nkuru ya Daily Nation ashobora kugerwaho n’iryo hohoterwa, ariko abaturage bamaze gutanga amakuru ku nzego z’umutekano. Haracyari urugendo rurerure rwo guhindura imyumvire y’ababyeyi no guhashya imigenzo yangiza ubwana bw’abana b’abakobwa.
Iyi nkuru igamije gukangurira abaturage gutanga amakuru ku bijyanye n’ihohoterwa rikorerwa abana, cyane cyane ishyingirwa ry’abana b’abakobwa. Ushobora gutanga amakuru mu ibanga unyuze kuri polisi, ibitaro, cyangwa imiryango irengera abana.