Abaturage barenga 10,000 bahungiye mu karere ka Uvira, mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo, bari mu bibazo bikomeye by’ubuzima n’ubutabazi, nyuma yo guhunga imirwano hagati y’imitwe yitwaje intwaro n’igisirikare cya leta ibera mu mijyi ya Goma na Bukavu.
Ibi byatangajwe na Mwami Romain Lenge, Umutware wa chefferie ya Bavira, watangaje ko ibihumbi by’abaturage bamaze iminsi bacumbitse ahatari amacumbi, badafite aho baryama, ibiribwa bihagije, cyangwa ubuvuzi buhamye.
“Iyi ntambara iri guteza ikibazo gikomeye cy’impunzi. Abantu barahunga bava i Goma na Bukavu berekeza ino muri Uvira, aho tubarura imibare myinshi y’impunzi. Kuri bo kubona ubufasha ni ihurizo rikomeye. Barara hanze, nta bubasha bwo kwikingira imvura cyangwa izuba, bityo bakaba bari mu kaga k’indwara zandurira mu mazi n’iziterwa n’umwanda” — Mwami Romain Lenge.
Uyu mutware gakondo yavuze ko ibi biterwa n’intambara ya M23 ikomeje gufata intera nini, aho abarenga ibihumbi bamaze kwambuka imijyi ya Goma na Bukavu bashaka ahari ituze n’umutekano. Ariko aho bageze, mu Karere ka Uvira, naho ntibahasange ibisubizo.
Imibereho iteye inkeke
Icyegeranyo cyatanzwe na Radio Okapi cyerekana ko imibereho y’aba baturage ihangayikishije. Abenshi muri bo ni abagore n’abana, bugarijwe n’ingaruka zikomeye z’ubuhunzi: inzara, indwara z’ibyorezo n’ubwoba bw’ahazaza.
Amavuriro yo muri ako karere ntashobora kwakira ubwinshi bw’abarwayi, kandi hari ikibazo gikomeye cy’imiti n’ibikoresho by’ubuvuzi. Ibigo byakira impunzi cyangwa aho zibasha kubona ubufasha bw’ibanze, byose byaranze ubushobozi.
“Abaturage barimo gusonza, abandi bafite malariya, impiswi n’izindi ndwara zibasira abafite intege nke. Hari n’abana bavuka batagira aho bavurirwa cyangwa ho kwitabwaho,” — umwe mu bakozi b’ihuriro ryita ku mpunzi mu gace ka Uvira.
Gusaba ubufasha bwihuse
Mu rwego rwo gukumira ibiza bishobora kuvuka, Mwami Romain Lenge yasabye leta ya RDC, inzego za gisivili n’imiryango mpuzamahanga y’ubutabazi kwihutira gutabara. Yagize ati:
“Ndahamagarira inzego zose bireba kuza gutabara. Abaturage bari hano ni abacu. Ntitwakwihanganira kubarebera, barengana mu gihugu cyabo.”
Nubwo iki gikorwa cyihutirwa, kugeza ubu nta tangazo ryasohowe na leta y’igihugu cyangwa imiryango mpuzamahanga ku ngamba zifatika zo gufasha abari muri uru rwego rw’ubwigunge.
Inzego z’umutekano ntacyo ziratangaza ku birebana no kubungabunga umutekano w’abimukira muri Uvira, aho impungenge zikomeje kwiyongera ko niba hatagize igikorwa, hashobora kwaduka izindi mpanuka zishingiye ku mibereho mibi.
Impuruza
Inkuru ya Uvira ni ishusho y’uko ihungabana ry’umutekano muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo rikomeje gukongeza ubuzima bwa benshi mu kaga. Mu gihe isi yose irimo gutegura ingamba zo kurwanya ibiza n’imihindagurikire y’ibihe, hari amajwi nk’aya atagomba kwirengagizwa.
Ni igihe cyo guhaguruka, mbere y’uko aba bantu bibagirana burundu mu mwijima w’uruhande rutavugwa rw’intambara.