AFC/M23 Yatangaje Ko Itazitabira Ibiganiro by’i Doha, Ishinja Leta ya RDC Kudasohoza Amasezerano
AFC/M23, umutwe wa politiki n’inyeshyamba ukorera mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), watangaje ku mugaragaro ko utazitabira ibiganiro biteganyijwe i Doha muri Qatar, nk’uko byari byatangajwe n’abahuza. Uyu mutwe uvuga ko icyemezo cyo kudakomeza kwitabira ibyo biganiro gishingiye ku byo ugaragaza nk’ubwumvikane buke n’uburangare bwa Leta ya Kinshasa mu gushyira mu bikorwa ibyo bumvikanyeho, by’umwihariko kutarekura imfungwa zigera kuri 700 z’uyu mutwe.
Biteganyijwe ko ibiganiro hagati ya Leta ya RDC n’uyu mutwe byari gusubukurwa kuri uyu wa gatanu w’iki cyumweru, ariko amakuru aturuka imbere mu buyobozi bwa AFC/M23 yemeza ko batazabyitabira. Abo ku ruhande rw’uyu mutwe bari biteguye kwitabira ibiganiro—barimo Maître René Abandi na Amani Kabasha—bagaragaye berekeje i Bukavu, aho bitabiriye inama irimo kubera muri Kivu y’Amajyepfo aho ngo barimo gusesengura ibyaganiriweho mu biganiro biheruka byabereye i Doha.
Abakurikirana iby’aka karere bavuga ko iri tsinda ryari rihagarariye AFC/M23 ryagaragaje ko rihisemo gufatira umwanzuro i Bukavu aho kugera i Doha, kubera ko Leta ya RDC yanze kurekura imfungwa nk’uko ngo yari yarabyemeye mu biganiro byabanje.
Hari amajwi yakwirakwijwe ku mbuga zitandukanye yumvikanamo Bertrand Bisimwa, Perezida wa AFC/M23, avuga ko batazihanganira “ukwica amasezerano kw’ingoma ya Kinshasa”, ndetse ashimangira ko bazakora ibishoboka byose kugira ngo bahindure ubutegetsi bumaze imyaka itagira ingano “butera ibibazo abaturage ba Congo.”
Bisimwa yagize ati: “Tugomba kwereka amahanga n’abahuza ko tudashobora gukomeza kuganira n’ushaka ko tuguma mu buretwa. Leta y’i Kinshasa yagaragaje ko idashishikajwe n’amahoro, ahubwo ikomeje kwihisha inyuma y’ibiganiro ngo igire igihe cyo kongera gukusanya ingabo no kurimbura abaturage.”
Uyu muyobozi kandi yavuze ko AFC/M23 itazongera kwicara ku meza y’ibiganiro igihe cyose amasezerano asinywa atubahirizwa, asaba abahuza ndetse n’Umuryango w’Abibumbye kudakomeza kurebera.
Ku ruhande rwa Leta ya RDC, kugeza ubu ntiharasohoka itangazo cyangwa igitekerezo cyemeza cyangwa gihakana ko izitabira ibyo biganiro yari yatumiwemo i Doha. Abasesenguzi bavuga ko uko gutinda cyangwa kutagira icyo batangaza bishobora gukomeza gukaza umwuka mubi hagati y’impande zombi.
AFC/M23 ishinja ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi gukomeza gahunda yo guhohotera abatuye uburasirazuba bwa Congo, by’umwihariko abavuga Ikinyarwanda, bakibasirwa n’ingabo za Leta ndetse n’imitwe ifatanya na yo.
Abakurikirana politiki n’umutekano mu karere basaba ko ibihugu by’Afurika y’Iburasirazuba bikomeje kugaragaza ubushake mu kugarura amahoro, bidakwiye guceceka ku bijyanye n’iki kibazo cy’imfungwa, nk’uko biri mu mizi y’ukutizerana kw’impande zombi.
Iyi myanzuro ya AFC/M23 ije mu gihe benshi bari batangiye gutekereza ko inzira y’ibiganiro byari byatangiye i Doha ishobora kuba ari yo nzira ya nyuma yo gusubiza amahoro burundu mu burasirazuba bwa Congo. Ariko uko ibintu bihagaze, biragaragara ko ikibazo cy’imfungwa kiri mu bigaragara nk’ibikomeye bishobora kuzitira inzira y’ubwumvikane.
Abasesenguzi baributsa ko ibiganiro bitajyana no kubahiriza amasezerano bisigaye bifatwa nk’imikino ya politiki itagira icyo igeraho, bityo hakaba hakenewe igitutu gikomeye ku mpande zombi kugira ngo hatangwe icyizere ku baturage b’impande zombi bagiye bahura n’ingaruka zikomeye z’intambara.
Uko AFC/M23 inenga Leta ya Kinshasa, n’uko Leta igicecetse, bishobora gusiga icyuho gikomeye mu rugendo rw’amahoro mu burasirazuba bwa RDC. Ibibazo nk’iby’imfungwa, kudasubizwa icyizere mu masezerano no guceceka kw’abahuza birakomeza gutiza umurindi imvugo ivuga ko “amahoro ari nk’indoto y’igitondo ku gihugu kimaze imyaka irenga 25 mu ntambara y’imbere.”