Washington mu maboko ya babiri: Ukuntu perezida Kagame na mugenzi we Tchiseked bari gusobanura Amerika icyerekezo cy’ubutabera n’ubutegetsi bw’akarere
Igihe Perezida Félix Antoine Tshisekedi na Perezida Paul Kagame bahuriye mu mujyi umwe ariko ku migambi inyuranye, cyahise kiba ishusho y’uko Leta Zunze Ubumwe za Amerika yongeye kujya ku murongo w’ibyemezo bikomeye bigena politiki n’umutekano mu Burasirazuba bwa Congo. Ibi bibaye mu gihe amakimbirane hagati ya Kigali na Kinshasa ari mu bihe bikaze, naho intambara mu Burasirazuba bwa RDC ikomeje kugira ingaruka ku mutekano w’akarere n’ubuhahirane mpuzamahanga.
Iki gihe cyashyize RDC n’u Rwanda mu buryo bwo kwisobanura no kugaragaza aho bahagaze mu mibanire yabo n’Amerika, kandi bikaba byerekana ukuntu ikibazo cya FDLR cyongeye gufata indi ntera mu biganiro mpuzamahanga.
Perezida Tshisekedi yagiye i Washington mu gihe RDC iri mu mwuka w’ihangana ritagaragaza impera, nyuma y’amasezerano menshi yagiye asinya mu bihe byashize ariko adatanga impinduka zifatika mu kibazo cya FDLR. Iyi mitwe yitwaje intwaro, ikomoka ku bisigisigi by’abakoze Jenoside mu Rwanda, yakomeje kugaragara nk’inkingi FARDC yifashisha mu bikorwa bimwe bya gisirikare. Ibyo byatumye habaho icyuho hagati y’ibyemezwa n’amaperereza mpuzamahanga n’imikorere yo ku butaka.
Abadipolomate bakorera mu karere bavuga ko RDC ifite ikibazo cy’imbere cyashenye icyizere mpuzamahanga. Imigambi Tshisekedi yagiye atanga ku rwego rwa SADC, EAC n’Amerika ntaho ihuriye n’ibikorwa by’ingabo ze. Abasesenguzi bemeza ko ibi ari byo byatumye Amerika ishyira imbere amasezerano abiri akomeye agomba gusinywa: gusenya burundu FDLR, no kuvugurura uburyo RDC icunga umutungo wayo kamere, ibintu bifite uburemere mu bibazo bya politiki n’ubukungu bw’iki gihugu.
Mu mvugo y’umusesenguzi wo muri Afurika yo Hagati, “Tshisekedi ari mu mwanya utoroshye. Gusohoza ibyo asabwe bishobora kumusiga atagifite ubufasha bw’abamufasha imbere mu gihugu, naho kubirenzeho bishobora kumusiga atagifite icyizere mu mahanga.”
Icyo kibazo ni cyo gikomeje guca igikuba mu butegetsi bwa Kinshasa, aho bamwe mu bayobozi b’imitwe ya gisirikare no mu rwego rw’umutekano bakunze gutungwa agatoki ko bafite imikoranire ya bugufi n’imitwe ya FDLR.
Kagame n’uruhare rw’u Rwanda mu buryo bushya bw’imikoranire n’Amerika
Mu gihe RDC yerekeje i Washington mu mwuka w’amakimbirane, u Rwanda rwo rwagiye mu mwanya wo kongera gusobanura aho ruhagaze ku kibazo cy’umutekano w’akarere. Icyo gituma urugendo rwa Perezida Kagame rugira umuvuduko utandukanye n’urwa Tshisekedi. Perezida Kagame yakiriye ku meza abagize inteko ya Amerika, cyane cyane abo mu ishyaka ry’Abarepubulikani, mu buryo bwafatwaga nk’igikorwa cyo kubaka umubano mushya n’abafata ibyemezo ku rwego rwo hejuru.

Mu biganiro byabo hagarutswe ku ngingo z’abafatanyabikorwa bakomeye: iterambere ry’ubukungu, umutekano w’akarere, n’uruhare rw’u Rwanda mu bikorwa bigamije amahoro mu muhora w’Ibiyaga Bigari. Ibi biganiro byabaye mu gihe hateganijwe amasezerano y’ingenzi ya Washington agamije guhuza RDC n’u Rwanda mu nzira yo kurangiza amakimbirane.
Abakurikiranira hafi politiki mpuzamahanga bemeza ko iyi myifatire y’u Rwanda ari uburyo bwo kugaragara nk’igihugu gishaka gukorera mu mucyo no gushaka ibisubizo birambye, n’ubwo kiri mu ntambara y’amagambo na Kinshasa itagaragaza gusubira ku murongo mu gihe cya vuba.
FDLR nk’umwe mu mitima y’ingamba za Washington: ikibazo gisaba ibisubizo bifatika bitari amagambo
Icyo ibihugu byombi bihuriraho ni uko ikibazo cya FDLR cyongeye gufata indi ntera ku rwego mpuzamahanga. Abadipolomate bo muri SADC bemeza ko nta mutekano w’akarere uzagerwaho FDLR ikiri ikibazo gikomeye kinafite imizi mu nzego zimwe za leta ya RDC.
Aha ni ho Amerika isigaye isaba RDC ibisubizo bifatika kurusha umubano w’amagambo. Mu buryo budasubirwaho, Amerika yifuza ko RDC ishyira ku murongo uburyo bwose bwifashishwa na FARDC bwerekeye FDLR. Ni urwego rufite ingaruka ku mibanire y’akarere kuko Kigali ivuga ko FDLR igikomeza guteza umutekano muke ku mipaka y’u Rwanda, naho Kinshasa yo ikavuga ko u Rwanda rufasha umutwe wa M23.
Ibi bivugwa n’impande zombi birimo irushanwa riremereye hagati y’ibihugu byombi bihora bishinjanya gukorana n’imitwe yitwaje intwaro, bikaba byarashyize umutekano w’akarere ku munzani wa gakwege.
Washington hagati y’inyungu zayo n’icyerekezo cy’akarere
Kuba Kigali na Kinshasa biri mu biganiro bikomeye na Washington ntibivuze gusa gushimangira ubufatanye. Ni uburyo Amerika iri kugerageza kugena uko amasezerano y’amahoro azashyirwa mu bikorwa, akagena icyerekezo cy’akarere gishingiye ku mutekano n’uburenganzira ku mutungo kamere, cyane cyane mu bijyanye n’amabuye y’agaciro akenewe mu nganda z’ikoranabuhanga.
Mu isesengura ry’inzobere mu by’umutekano mu karere, “Washington irashaka guhindura uburyo bw’imikoranire n’ibihugu by’Ibiyaga Bigari, kuko iki gihe ni cyo gituma igena uko umutekano n’ubukungu bizashyirwa ku murongo mu myaka iri imbere.”
Ibi bisobanura ko umutwe w’ibiganiro by’i Washington ushobora kugena uko umubano hagati ya Kigali na Kinshasa uzagenda mu gihe kiri imbere, haba mu by’umutekano, mu by’ubukungu no mu mikoranire y’akarere.
Aho ibintu bigana
Icyo impande zombi zihuriyeho ni uko umuti w’ibyumutekano n’imibanire myiza y’akarere utazava mu mbaraga z’igisirikare gusa. Usaba imigambi isobanutse, kubahiriza ibyo impande zose ziyemeje, n’ubufatanye bugendera ku kuri kwa politiki, aho amagambo adahabanye n’ibikorwa.
Icyo Washington ikomeje gusaba RDC ni ugushyira ku murongo ubuyobozi bw’imitwe yitwaje intwaro bushingiye ku nyungu za politiki, naho u Rwanda rwo rukerekana ko rufite inyungu mu kurinda no gushimangira amahoro arambye.
Ibi byose bigaragaza ko i Washington ari ho umubano mushya hagati y’ibihugu byombi uri kuvukira, n’ubwo inzira y’amahoro n’umutekano igikomeje kuba ndende kandi yuzuyemo ibidasanzwe by’akarere.