Isura n’ijwi bya M23: Amateka n’Iherezo rya Lt. Col. Willy Ngoma (1974–2026)
Mu gitondo cy’urubura cyo ku wa 24 Gashyantare 2026, ikirere cy’i Rubaya mu misozi miremire ya Masisi cyumise ijwi ry’indege itagira umupilote (drone) irasa igisasu ku butaka. Icyo gisasu kitari cyitezwe cyahitanye umwe mu bantu bari bagezweho, batinyitse, kandi bakunzwe n’uruhande rumwe ariko banzwe n’urundi mu karere k’Ibiyaga Bigari: Lieutenant-Colonel Willy Ngoma. Urupfu rwe rwasize icyuho mu itumanaho rya gisirikare ry’inyeshyamba za M23/AFC, ariko rugarura amateka ye maremare yaranze urugamba rwo muri Kongo mu myaka makumyabiri ishize.
Inkomoko n’Ubuto bwe: Umwana w’i Kinshasa wakuriye mu Kigo cya Gisirikare
Willy Ngoma yavutse mu mwaka wa 1974. Nubwo hari amakuru amwe n’amwe y’ubutasi mpuzamahanga (nk’aya Leta Zunze Ubumwe za Amerika) yavugaga ko yaba yaravukiye mu Kinigi mu Rwanda, we ubwe yakunze kugaragaza ko ari umunyekongo w’ukuri (mwana wa mboka).
Ngoma yakuriye mu mujyi wa Kinshasa, by’umwihariko mu kigo cya gisirikare cya Camp Kokolo. Ubuzima bwe bw’ubuto bwagaragiwe n’urusaku rw’imbunda n’imyitozo ya gisirikare, dore ko akomoka mu muryango w’abasirikare bo mu ntara ya Kongo Central (Bas-Congo). Ibi byamufashije kumenya neza ururimi rw’Ilingala, ururimi rukoreshwa cyane n’abasirikare ba Kongo, rwanamufashije nyuma mu gushyikirana n’ingabo bahanganye.
Kwinjira mu Gisirikare n’Ibihe by’Impinduramatwara
Mu myaka ya 1990, ubwo Leta ya Zaire (ubu yitwa DRC) yari mu mivundo, Willy Ngoma yinjiye mu gisirikare cya Leta (FARDC). Bitewe n’ubuhanga bwe mu mivugire no mu miyoborere, ntabwo yatinze kuzamuka mu ntera. Yabaye umwe mu baofisiye bakiri bato ariko b’abahanga, ndetse aza no kugirwa umuyobozi w’ikigo cya gisirikare cya Kitona mu burengerazuba bwa Kongo.
Icyakora, kutanyurwa n’imiyoborere y’ingabo za Leta n’akajagari kagaragaraga mu gisirikare, byatumye muri we havukamo umutima w’ubwigomeke. Mu mwaka wa 2012, ubwo umutwe wa M23 wavukaga bwa mbere urasira mu misozi ya Rutshuru, Willy Ngoma yafashe icyemezo cyo gusiga ipeti rye rya Leta, ayoboka inyeshyamba.
Izina Willy Ngoma ryamamara mu Itangazamakuru
Muri M23 yo mu 2012-2013, Willy Ngoma yahawe ipeti rya Major. Icyo gihe ntabwo yari azwi cyane nka Sultani Makenga cyangwa Bosco Ntaganda, ariko yari inkingi ya mwamba mu bijyanye n’itumanaho. Ubwo M23 yatsindwaga mu 2013, Ngoma yari mu bahungiye muri Uganda, aho yamaze imyaka hafi icumi mu buhungiro, ategereje igihe cyo kugaruka.
Igihe nyacyo kigeze mu mpera za 2021. Ubwo M23 yuburaga imirwano yiswe “Inzira ya Kabiri”, Willy Ngoma yagaragaye ari we Muvugizi wa Gisirikare. Iri peti rya Lieutenant-Colonel ryamuhaye imbaraga n’ijambo. Yamenyekanye ku ruhando mpuzamahanga nk’umusirikare utajya apfana ijambo, uzi kuvuga Ilingala n’Igifaransa gishishikariza abarwanyi be kandi kigaca intege abanzi.
Umusirikare w’itangazamakuru n’Imbuga Nkoranyambaga
Willy Ngoma ntabwo yari umuvugizi w’ibisanzwe. Yamenyereje isi kumubona ari ku mirongo ya mbere y’urugamba (frontline), yambaye impuzankano ya gisirikare (camouflage), afite imbunda yo mu bwoko bwa AK-47, ariko anafite telefoni igezweho itangaza amakuru. Imyitwarire ye yatumye amenyekanye cyane ku mbuga nkoranyambaga nka TikTok na X (Twitter), aho hasakazwaga amashusho ari mu mijyi mishya M23 yabaga imaze gufata nka Bunagana, Kiwanja, cyangwa Rubaya.
Izina rye ryabaye rinini ku buryo Umuryango w’Abibumbye (UN) n’Ubumwe bw’u Burayi (EU) bamushyize ku rutonde rw’abantu bafatiwe ibihano muri 2022 na 2024, bamushinja kugira uruhare mu bitero byibasiye abaturage no guhungabanya umutekano w’akarere.
Mu ntangiriro za 2026, urugamba rwahinduye isura. Leta ya Kongo yatangiye gukoresha ikoranabuhanga rishya ry’indege zitagira abapilote (Drones) mu gushakisha abayobozi bakuru ba M23.
Ku wa 24 Gashyantare 2026, Willy Ngoma yari mu gace ka Rubaya muri Masisi, agace gakize cyane ku mabuye y’agaciro ya Coltan. Amakuru avuga ko yari kumwe n’abandi bayobozi bakuru barimo Sultani Makenga, bari mu nama yo kureba uko bakwigaranzura ibitero bishya bya FARDC. Saa munani za mu gitondo, drone y’ingabo za Leta yarashe igisasu cyatumbiriye aho Ngoma yari ari.
Urupfu rwe rwahise rwumvikana mu matwi y’abantu batandukanye byumwihariko abakurikiranira hafi iby’iyi miryango. Lt. Col. Willy Ngoma yitabye Imana afite imyaka 52 asize umugore n’abana bane, asize kandi amateka y’umuntu watumye inyeshyamba za M23 zigira isura n’ijwi ku rwego rw’isi, ariko n’umuntu wasize ibikomere ku mitima y’abakongomani benshi babonaga uyu mutwe nk’inzira izakuraho inzitane ku mahoro.
Willy Ngoma apfuye ari umuntu ufite ibice bibiri mu mateka: Ku barwanyi ba M23, yari intwari y’umuvugizi n’umuyobozi w’intangarugero; ku ruhande rwa Leta ya Kongo n’imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu, yari inyeshyamba ikomeye yagize uruhare mu kaga k’abaturage. Icyakora, icyo bose bahurizaho ni uko urupfu rwe ari iherezo ry’intangiriro nshya mu ntambara yo mu burasirazuba bwa Kongo.
URWIBUTSO N’UBUTWARI
Lt. Col. Willy Ngoma ntabwo yari umusirikare gusa, yari “Ijwi ry’Impirimbanyi”. Kuva mu ntangiriro z’urugamba rwo guharanira uburenganzira bw’Abanyekongo bose, yagaragaje ubwitange butagereranywa, umurava mu nshingano, n’ubudahemuka ku rucantege rwo kubaka Kongo nshya.
Yari isura y’urugamba, inkingi y’itumanaho, n’umusemburo w’icyizere ku barwanyi bari mu birindiro. Izina rye rizahora ryanditse mu mateka y’intwari zaharaniye ubumuntu n’ituze mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokrasi ya Kongo.
Dukurikire kuri WhatsApp ujye ubona amakuru tubagezaho ku gihe https://whatsapp.com/channel/0029Vad5UfC89inh67apBK2j