U Rwanda ruvuga ko rushora arenga inshuro 10 z’inkunga y’u Burayi mu butumwa bwa Cabo Delgado
Guverinoma y’u Rwanda yatangaje ko amafaranga igihugu gishyira mu bikorwa byo kugarura umutekano mu Ntara ya Cabo Delgado muri Mozambique arenga inshuro 10 inkunga yatanzwe n’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi, mu gihe hazamuka impaka ku hazaza h’ubu butumwa bwatangiye mu 2021.
Umuvugizi wa Guverinoma, Yolande Makolo, yavuze ko inkunga ya miliyoni 20 z’amayero Ingabo z’u Rwanda zahawe binyuze mu kigega cy’u Burayi cyihariye ku mahoro yamaze gukoreshwa, ariko ko u Rwanda rwamaze gushoramo amafaranga arenze kure ayo rwahawe. Yongeyeho ko uretse amafaranga, hari n’igitambo cy’ubuzima cyatanzwe n’abasirikare baguye muri ubwo butumwa.
Aya magambo aje nyuma y’amakuru avuga ko amasezerano y’iyo nkunga ashobora kurangira muri Gicurasi 2026 nta gahunda ihari yo kuyongera. Iyo nkunga yemejwe bwa mbere mu 2022, yongerwa mu 2024, igamije gufasha ingabo z’u Rwanda mu guhashya imitwe yitwaje intwaro yari yarazengereje aka gace gakungahaye ku mutungo kamere.
Icyakora, Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi watangaje ko uri gusuzuma uko wakomeza imikoranire n’u Rwanda mu bijyanye n’umutekano, nyuma y’ibihano biherutse gutangazwa na Leta Zunze Ubumwe za Amerika ku bayobozi b’Ingabo z’u Rwanda, zibashinja gufasha umutwe wa M23 mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo. U Rwanda rwahakanye ibyo birego, ruvuga ko bishingiye kuri politiki aho gushingira ku bimenyetso bifatika.
Makolo yasobanuye ko kohereza ingabo muri Cabo Delgado byakozwe bisabwe na leta ya Mozambique, intego nyamukuru ari ugufasha igihugu cy’inshuti guhangana n’iterabwoba ryari ryugarije abaturage n’ibikorwa by’ubukungu. Yavuze ko umusaruro w’ubu butumwa ugaragara mu kugaruka kw’abaturage mu byabo, kongera gufungura ibikorwa by’ubucuruzi n’uko abana basubiye ku ishuri.
Abasesenguzi mu by’umutekano bavuga ko ingabo z’u Rwanda zagize uruhare rukomeye mu guhosha ibikorwa by’imitwe y’iterabwoba muri ako karere, bigatuma imishinga minini y’ishoramari, cyane cyane ijyanye na gaz kamere, isubukurwa. Cabo Delgado ifatwa nk’akarere k’ingenzi ku bukungu bwa Mozambique kubera ubukire bwa gaz, aho hari umushinga munini ufite agaciro ka miliyari nyinshi z’amadolari.
Hari kandi impungenge ko ibibazo bya politiki bishobora kugira ingaruka ku ishoramari mpuzamahanga riri muri ako gace. Bamwe mu bashakashatsi bagaragaza ko ibihugu bikomeye bidashaka ko imishinga y’ubukungu izahazwa n’amakimbirane ya dipolomasi.
Mu gihe inkunga ishobora guhagarara, Guverinoma y’u Rwanda ivuga ko niba ibikorwa by’ingabo zayo bitagihabwa agaciro, byaba ngombwa ko habaho ibiganiro byo gusuzuma niba amasezerano n’ubutumwa bikomeza. Hari n’igitekerezo cy’uko ingabo z’u Rwanda zishobora kuvayo mu gihe impande zombi zitakibona inyungu zihuriweho.
Ahazaza h’umutekano wa Cabo Delgado rero hashobora guterwa n’ibiganiro bizahuza Mozambique, u Rwanda n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga, mu gihe iterabwoba rikomeje kuba ikibazo gikomeye mu karere ka Afurika y’Iburasirazuba n’Amajyepfo. Ba uwa mbere ku makuru yacu https://whatsapp.com/channel/0029Vad5UfC89inh67apBK2j