Muhammadu Buhari wahoze ari perezida wa Nigeria yitabye Imana ku myaka 80
LONDON – Muhammadu Buhari, wahoze ari Perezida wa Repubulika ya Nigeria, yitabye Imana kuri iki cyumweru ku itariki ya 13 Nyakanga 2025, ku myaka 82. Inkuru y’urupfu rwe yemejwe na Perezidansi ya Nigeria mu itangazo ryasohowe mu rukerera rwo kuri iki cyumweru, rivuga ko yaguye mu mujyi wa London mu Bwongereza aho yari amaze igihe arwariye indwara itaratangajwe mu buryo burambuye.
Buhari, wigeze no kuba umugaba mukuru w’ingabo za Nigeria mbere yo kujya muri politiki ya demokarasi, azibukwa nk’umwe mu bategetsi bavugwaga cyane muri Afurika y’Uburengerazuba – utavugwaho rumwe ariko udatinya gufata imyanzuro ikomeye, cyane cyane mu rugamba rwe rwo kurwanya ruswa no kugarura umutekano mu gihugu cyari cyibasiwe n’iterabwoba rya Boko Haram.
Ubuzima bwe bw’ingenzi n’amateka
Muhammadu Buhari yavukiye i Daura, mu ntara ya Katsina, tariki ya 17 Ukuboza 1942. Yinjiye mu ngabo za Nigeria mu 1962, aho yahawe imyitozo mu bihugu bitandukanye birimo Ubwongereza, Amerika, Ubudage n’u Buhinde. Yigaragaje nk’umusirikare ukomeye mu ntambara ya Biafra (1967–1970), aho yagize uruhare rukomeye mu kugarura ubumwe bw’igihugu.
Mu 1983, nyuma y’ihirikwa ry’ubutegetsi bwa Perezida Shehu Shagari, Buhari yafashe ubutegetsi mu buryo bwa gisirikare, ayobora igihugu kugeza mu 1985 ubwo na we yahirikwaga na mugenzi we Ibrahim Babangida. Nubwo ubutegetsi bwe bwaranzwe n’ubunyamanswa mu guhana abarenze ku mategeko, benshi bamwibuka nk’umuntu w’intangarugero mu kurwanya ruswa, ikintu yakomeje kugeza no ku buyobozi bwa demokarasi.
Nyuma y’imyaka myinshi ari mu kiruhuko cy’ubutegetsi, Buhari yaje gutsinda amatora ya Perezida mu 2015 abifashijwemo n’ishyaka APC (All Progressives Congress), aba Perezida wa mbere utsinze Perezida uriho mu mateka ya Nigeria. Yaje kongera gutorerwa manda ya kabiri mu 2019, ayobora kugeza mu 2023.
Ubutegetsi bwe bwaranzwe n’imbogamizi zikomeye, zirimo ubukungu bwaranzwe n’izamuka ry’ibiciro, ubushomeri, ndetse n’umutekano muke uturutse ku mutwe wa Boko Haram n’ibibazo by’imvururu zishingiye ku moko n’amadini.
Nubwo yagerageje gushimangira kurwanya ruswa n’umutekano, abamunenga bamushinjaga kutihutira gufata ibyemezo, ibintu byatumye yitwa “Baba Go Slow.” Ariko abamushyigikiye bamubonaga nk’umugabo w’intwari wahagurukiye ibibazo bikomeye igihugu cyari gifite.
Impinduka n’ingaruka yasize mu gihugu
Muhammadu Buhari yasize igihugu cyarahindutse mu buryo bwinshi. Yakomeje gukaza umurego wo kugabanya ruswa mu nzego za leta, kongerera ubushobozi ingabo, no gushimangira amahame y’ubumwe mu gihugu cyari cyugarijwe n’amacakubiri akomeye.
Ku rwego mpuzamahanga, yagerageje kugarura isura ya Nigeria mu ruhando rw’akarere na Afurika yose, anagaragaza ubushake bwo gukorana n’imiryango mpuzamahanga mu guhashya iterabwoba.
—
Gusezera ku munyapolitiki w’ikirenga
Perezida w’ubu wa Nigeria, Bola Ahmed Tinubu, yemeje ko igihugu kirimo gutegura umuhango w’icyubahiro wo gusezera kuri Muhammadu Buhari. Amabendera yashyizwe mu icuraburindi mu gihugu hose, naho imiryango ya politiki n’iy’abantu ku giti cyabo irakomeza gutanga ubutumwa bwo kunamira uyu munyapolitiki waciye agahigo.
> “Nigeria yatakaje umubyeyi, umusirikare, n’umunyapolitiki wari waritanze mu rugamba rwo guhindura igihugu. Tuzahora tumwibuka nk’umwe mu bagize uruhare rukomeye mu mateka ya Nigeria ya none,” — Perezida Tinubu.
—
Muhammadu Buhari yasize umugore we, Aisha Buhari, n’abana batandatu.
Uko Nigeria izasubira mu buzima busanzwe nyuma yo gutakaza umuntu wagize uruhare rukomeye mu mateka yayo ni ikibazo kizakomeza gutera impaka—ariko nta we uzashidikanya ku ruhare rwe mu guhindura amateka y’iki gihugu cy’igihangange muri Afurika.
🕊️ Imana imuhe iruhuko ridashira.
—
© 2025 | Corneille Ntaco | Inkuru yateguwe mu buryo bw’isesengura n’iyubahirizwa ry’ukuri.