Abaturage barinubira gutinda gutangwa kw’icyemezo cy’uko umuntu atakatiwe n’inkiko
Bamwe mu baturage bo mu Rwanda biganjemo abakoresha urubuga rwa X (rwahoze ari Twitter) baragaragaza kwinubira n’agahinda batewe no gutinda kubona icyangombwa cyemeza ko umuntu yakatiwe cyangwa atakatiwe n’inkiko, kizwi nka Casier judiciaire, gitangwa n’Urwego rw’Ubushinjacyaha (Prosecution).
Iki cyangombwa gisabwa mu bikorwa byinshi birimo gusaba akazi, gupiganira amasoko ya Leta, gusaba uburenganzira bwo kwikorera (license), cyangwa ibindi bikorwa bisaba kugaragaza ubunyangamugayo bw’usaba.
“Iminsi 21 irashize nta gisubizo nari nabona”
Bimwe mu byatangajwe ku mbuga nkoranyambaga byerekana ko hari abaturage bamaze igihe bategereje iki cyangombwa ariko ntibahabwe igisubizo mu gihe cyagenwe. Umwe mu batanze ubutumwa kuri X yagize ati:
> “Kwitana ba mwana umuturage ababigenderamo! Icyangombwa cyemeza ko natakatiwe n’inkiko cyangwa ntakatiwe n’inkiko byaba birimo amayeri adasobanurwa? Byagenze gute kugira ngo iminsi 21 ishire nta gisubizo mpawe?”
Uwo muturage yakomeje avuga ko yagerageje kwandikira inzego zitandukanye zirimo @ProsecutionRw, ndetse na @IremboGov ariko nta gisubizo yigeze ahabwa kimunyuze kugeza ubwo yandikaga ubwo butumwa.
“Byambujije akazi nari niteze”
Mu gice cy’ibitekerezo (comments), undi ukoresha uru rubuga nawe yagaragaje ko iki kibazo cyamugizeho ingaruka zikomeye, avuga ati:
> “Uzi ko ibi nanjye byambujije amahirwe y’akazi se? Nasabye iki cyangombwa ariko byatwaye igihe kinini ntarakibona, bituma ibyo nateganyaga byose bipfa.”
Uyu muturage yasobanuye ko yari yiteze kwitabira ikizamini cy’akazi gisaba icyo cyemezo, ariko kubera gutinda kukibona, amahirwe ye yose yaragiye.
Abaturage basaba ibisobanuro ku gutinda kw’iki cyangombwa
Aba baturage bavuga ko ikibazo gishobora kuba gishingiye ku mikorere y’Urwego rw’Ubushinjacyaha, aho serivisi zindi za Leta zisigaye zitangwa mu buryo bwihuse binyuze ku ikoranabuhanga, ariko iyi yo ikaba iri mu zitinda cyane.
Umwe yagize ati:
> “Nyamara muri @ProsecutionRw hashobora kuba hari ikibazo kirenze uko tubitekereza. Kuki mu bindi bigo serivisi zihuta, naho hano bikaba bigorana? @Rwanda_Justice n’abandi barebwa n’iki kibazo mudutabare.”
Abandi basaba ko hagenzurwa niba ikibazo gishingiye ku mubare w’abakozi bake bashinzwe gutanga iyi serivisi, cyangwa ku mikorere y’ikoranabuhanga rikoreshwa muri sisiteme z’itangwa ry’icyangombwa.
“Iminsi 21 ntacyo yari itwaye, ariko se ko isigaye irenga?”
Mu byasabwe n’abatanze ibitekerezo harimo kongera igenzura ku gihe nyacyo gitangirwamo iki cyangombwa, kuko bamwe bavuga ko hashize iminsi irenga 21 bategereje, kandi ariyo yari isanzwe igaragazwa nk’igihe ntarengwa cyo kucyemererwa.
> “Iminsi 21 ntacyo yari itwaye, ariko se ko isigaye irenga! Ibi bishishozwe, ikoranabuhanga ritazadutwara aho ridakwiriye gufasha,” umwe mu bakoresha urubuga rwa X yabitangaje.
Icyemezo cy’Ubushinjacyaha ni iki, kandi gitangwa gute?
Icyemezo cy’uko umuntu yakatiwe cyangwa atakatiwe n’inkiko gitangwa n’Urwego rw’Ubushinjacyaha nyuma yo gusuzuma ko usaba icyo cyangombwa afite cyangwa adafite dosiye yigeze guhamywaho icyaha mu nkiko.
Kuva mu myaka yashize, iyi serivisi isabwa hifashishijwe urubuga IremboGov, ariko hari abaturage bavuga ko, nubwo batanze dosiye zabo mu buryo bw’ikoranabuhanga, ibisubizo bitinda cyangwa bigatangwaho amakosa y’imikorere ya sisiteme.
Gusaba inzego zirebwa n’iyi serivisi ko zasobanura no kunoza serivisi
Aba baturage basaba inzego zirebwa n’ubutabera, by’umwihariko Urwego rw’Ubushinjacyaha, gusuzuma impamvu z’iri tinda no gutanga ibisobanuro ku baturage bari mu gihirahiro.
Bavuga ko ari ngombwa ko hatangwa uburyo bunoze bwo gukurikirana uko dosiye y’umuturage ihagaze, kugira ngo abantu badakomeza gutakaza amahirwe y’akazi n’ibindi bikorwa bitewe no gutinda kw’icyangombwa.
Kugeza ubu, nta butumwa cyangwa itangazo ryihariye ryasohotse ritangwa n’Urwego rw’Ubushinjacyaha ku bijyanye n’iki kibazo cyagaragajwe n’abakoresha imbuga nkoranyambaga, gusa ni ikibazo gikomeje gukurura ibiganiro ku mbuga za X na WhatsApp.
Abasesenguzi b’iby’ikoranabuhanga: “Hari aho sisiteme zigenda zihura n’ubwinshi bw’abasaba”
Umwe mu basesenguzi b’ibijyanye n’ikoranabuhanga avuga ko ibibazo nk’ibi bishobora guterwa n’ubwinshi bw’abasaba mu gihe gito, bikagira ingaruka ku mikorere ya sisiteme, ariko anasaba ko haba igenzura rihoraho ryo kunoza uburyo bw’itangwa rya serivisi kugira ngo hakumirwe gutinda.
> “Ikoranabuhanga rigira ibihe byo kugira ubukererwe bitewe n’ubwinshi bw’abasaba icyarimwe, ariko ni ngombwa ko habaho igenzura ryihuse kugira ngo abaturage badahura n’ingaruka nk’izo.”
Iki kibazo cy’ubutinde mu gutangwa kw’icyemezo cy’uko umuntu atakatiwe n’inkiko gikomeje kugarukwaho n’abaturage ku mbuga nkoranyambaga, bamwe bakagihurizaho ibibazo byabo byihariye n’ingorane bahuye na zo mu buzima bwabo bwa buri munsi bitewe no kutakibonera igihe.
Abenshi bifuza ko inzego zirebwa na byo, zirimo @ProsecutionRw, @Rwanda_Justice zasobanura imiterere y’ikibazo kandi zigafata ingamba zo kunoza serivisi, kugira ngo umuturage adakomeza kuba uwo “bibera ikibazo aho ikoranabuhanga rigomba kuba igisubizo.”