Nairobi Igiye Kuba Umurwa Mukuru w’Ibikorwa bya Loni muri Afurika: Icyemezo Gikomeye mu Mateka y’Umujyi
Nairobi, Kenya — Umujyi wa Nairobi, uzwi nk’umurwa mukuru w’igihugu cya Kenya, ugiye kwinjira ku rutonde rw’imijyi ikomeye ku isi yakira ibiro byinshi by’Umuryango w’Abibumbye (Loni), nyuma y’aho uwo muryango uhisemo kuwugira icyicaro cy’ibindi biro mpuzamahanga birimo iby’ishami ryita ku bana (UNICEF), irishinzwe guteza imbere imibereho myiza y’abaturage (UNFPA), ndetse n’iryita ku burenganzira bw’abagore (UN Women).
Ibi bikozwe mu rwego rw’impinduka zikomeye zemejwe n’Umuryango w’Abibumbye, zizatuma uyu mujyi uba uwa kane ku isi wakiriyemo ibiro byinshi bya Loni nyuma ya New York (Amerika), Genève (Ubusuwisi), na Vienna (Ostiriya).
Uyu mwanzuro, nk’uko byatangajwe n’umunyamabanga mukuru wa Loni António Guterres, uteganyijwe gushyirwa mu bikorwa bitarenze umwaka wa 2026, ukazaba ari intambwe ikomeye mu gushyira ibikorwa bya Loni hafi y’ahakorerwa ibikorwa byinshi byayo—muri Afurika.
“Ibikorwa by’ubutabazi bingana na 60% by’akazi ka Loni byose bikorwa muri Afurika. Tugomba kwegera aho akazi kenshi kaba kari, tukagabanya amafaranga akoreshwa mu ngendo no mu micungire y’ibiro biri kure,” — António Guterres.
Kugeza ubu, Nairobi yari isanzwe icumbikiye amashami 23 ya Loni, arimo UN-Habitat (ishami ryita ku mibereho mu mijyi), UNEP (ishami ryita ku bidukikije), n’andi. Gushyiraho ibindi biro mpuzamahanga bizatuma Nairobi irushaho kuba igicumbi cy’ubufatanye mpuzamahanga, cyane cyane ku bijyanye n’iterambere ry’umugabane wa Afurika.
Uretse ibi biro bitatu bishya, Nairobi izanakira icyicaro cy’Ishami rya Loni rishinzwe ibikorwa by’ubutabazi (OCHA) muri Afurika, mu rwego rwo kongerera umugabane ububasha mu kuyobora ibikorwa byo gutabara aho bikenewe cyane.
Impuguke mu bijyanye n’iterambere n’imibanire mpuzamahanga zivuga ko uyu mwanzuro w’ingenzi ushobora guhindura Nairobi igashyirwa ku murongo w’imijyi y’ingenzi ku isi ituma Afurika yumvwa kandi igira uruhare rufatika mu igenamigambi mpuzamahanga.
“Ni intsinzi kuri Afurika yose. Kwegereza umugabane ibiro bikomeye bya Loni bizatuma amajwi y’abaturage bawo yumvwa neza, bigabanye ubusumbane bushingiye ku ntera, kandi bishimangire ubufatanye hagati y’amahanga n’uyu mugabane wibasiwe n’ibibazo byinshi,” — Dr. Sylvia Wekesa, impuguke mu mibanire mpuzamahanga muri University of Nairobi.
Iki cyemezo kije mu gihe Isi iri mu gihe cy’impinduka zishingiye ku mihindagurikire y’ikirere, intambara, ubukene n’ibiza bikomeje kwiyongera, cyane cyane muri Afurika. Kwegereza ibiro bikomeye ibice by’isi bikunze kugirwaho ingaruka, ni uburyo Loni irimo kugerageza kunoza igenamigambi n’imikoreshereze y’umutungo.
Icyakora, hari abagaragaza impungenge z’uko ibi bikorwa bizasaba Kenya kongera imbaraga mu bijyanye n’umutekano, imiyoborere, n’inzego z’ubutwererane, kugira ngo izamure ubushobozi bwo kwakira no kuyobora ibikorwa nk’ibi by’isi yose.
Kubera uyu mwanzuro, Nairobi ntigifatwa nk’umurwa mukuru w’igihugu gusa, ahubwo igiye kuba icyicaro gikuru cya dipolomasi mpuzamahanga ku rwego rw’umugabane wa Afurika, n’igicumbi cy’amasano hagati y’amahanga n’imibereho y’abatuye isi yo mu Majyepfo.
Ibi bishobora kuzanira Kenya inyungu zirimo ishoramari, ubufatanye mu bya tekiniki, umutekano ndetse n’amahirwe y’akazi ku rubyiruko.