Perezida wa RDC n’inkubiri yo kongera gusubika amatora ya 2028
Mu gihe hasigaye imyaka ibiri ngo habe amatora ya Perezida wa Repubulika ateganyijwe mu 2028, impungenge z’uko ashobora kongera gusubikwa ziragenda ziyongera. Impamvu zishingirwaho zirimo ibibazo bya tekiniki, ibura ry’amikoro ahagije n’umutekano mucye mu bice bimwe by’igihugu.
Ku wa 19 Gashyantare 2026, Komisiyo Yigenga Ishinzwe Amatora (CENI) yashyikirije Ibiro by’Igihugu Bishinzwe Kumenyekanisha no Kwandikisha Abaturage (ONIP) dosiye yifashishijwe mu matora aheruka. Iyi dosiye igamije gufasha mu gutegura urutonde rusange rw’abaturage no kunoza imenyekanisha ry’abatora, bikaba ari intambwe y’ingenzi mu myiteguro y’amatora ataha.
Nubwo iki gikorwa cyakiriwe neza, hari abagaragaza ko gutegura no kuvugurura neza urutonde rw’abatora bisaba igihe, ubushobozi n’amafaranga menshi. Mu bihe byashize, ibibazo nk’ibi byagiye bikoreshwa nk’impamvu yo kwimura amatora, ibintu byamenyekanye nka “glissement électoral”.
Mu 2016, manda ya Joseph Kabila yarangiye amatora ataraba, bituma ategurwa mu 2018 nyuma y’igitutu gikomeye cy’abaturage n’amahanga. Ubu hari abibaza niba amateka ashobora kwisubiramo ku butegetsi bwa Felix Antoine Tchiseked, nubwo nta cyemezo na kimwe kiratangazwa cyerekana ko amatora azasubikwa.
Ikindi gitera impungenge ni umutekano mucye cyane cyane mu Burasirazuba bwa Congo, aho imitwe yitwaje intwaro ikomeje guteza imvururu. Ibi bishobora kubangamira ibikorwa byo kwiyandikisha no gutora mu bice bimwe by’igihugu, bigatuma habaho kutuzura cyangwa kutubahiriza igihe giteganyijwe.
Abasesenguzi ba politiki bavuga ko niba inzego zishinzwe amatora zitabonye ingengo y’imari ihagije kandi mu gihe gikwiye, imyiteguro ishobora kudindira. Ibyo byatuma havuka impaka nshya ku bijyanye no kubahiriza ingengabihe y’amatora.
Mu ncamake, nubwo hari intambwe imaze guterwa mu gutunganya dosiye y’abatora, haracyari ibibazo by’ingenzi bisaba gukemurwa hakiri kare. Icyizere cy’uko amatora ya 2028 azaba ku gihe kizashingira ku bushake bwa politiki, ku micungire myiza y’amikoro no ku kugarura umutekano mu gihugu.
Ikibazo gikomeye gikomeje kwibazwa ni iki: Ese ubuyobozi buriho buzubahiriza igihe giteganywa n’amategeko, cyangwa Congo izongera kubona amatora asubikwa? Icyo gisubizo kizagaragarira mu bikorwa bizakorwa mu mezi ari imbere. Dukurikire kuri WhatsApp ujye ubona amakuru tubagezaho ku gihe https://whatsapp.com/channel/0029Vad5UfC89inh67apBK2j