TANZANIA: Umukobwa uzwi cyane ku mbugankoranyambaga nka Niffer agiye gukatirwa burundu cyangwa urupfu azira kubyina indirimbo isebya perezida Samia Suluhu
Mu marira no mu gahinda kadasanzwe, Mwanaisha Isaac, umubyeyi wumukobwa w’umunyatanzaniya ukomeye kuri TikTok witwa Jennifer Jovin, uzwi cyane ku izina Niffer, yatanze ubutumwa bukomeye asaba Perezida Samia Suluhu Hassan imbabazi ku byaha umukobwa we akurikiranweho byo gukangurira abaturage kwigomeka ku butegetsi, icyaha gifatwa nko “guhungabanya igihugu” (treason) muri Tanzania.
“Shikamoo Mama Rais Samia Suluhu, nitwa Mwanaisha Isaac, ndi umubyeyi wa Jennifer Jovin, uzwi nka Niffer. Ndakwinginze utubabarire. Nanjye sinishimiye ibyo yakoze, kandi turasaba imbabazi nk’umuryango wose,” ni ko yavuze mu butumwa bw’amashusho bwasakaye ku mbuga nkoranyambaga, arira cyane.
Yongeyeho ati: “Umwana wanjye ni we utunze umuryango wose. Akunda igihugu, akunda wowe Mama Rais, kandi twese tumushingiyeho. Tugusabye imbabazi, utubabarire.”
Niffer n’abandi 21 bagejejwe imbere y’urukiko
Niffer, umaze kumenyekana mu gihugu no mu karere kubera videwo ze ziganjemo ubusesenguzi n’ubushizi bw’amanga ku mbuga nka TikTok na Instagram, yafashwe ku wa 27 Ukwakira 2025. Kuri ubu ari mu maboko y’inzego z’umutekano hamwe n’abandi bantu 21 baregwa icyaha cyo kugambanira igihugu no gusenya umukuru w’igihugu, nyuma y’imyigaragambyo yateje impagarara mu bice bitandukanye bya Tanzania nyuma y’amatora.
Icyakora, mu rubanza rwe, Niffer yashyizwe ukwe, yashinjwe gucura umugambi wo guhungabanya igihugu kubera ubutumwa yatanze bushishikariza abantu kugura udupfukamunwa (masks) ngo birinde imyotsi ya “tear gas” igihe bari mu myigaragambyo.
Nk’uko umwunganizi we yabivuze imbere y’abanyamakuru:
> “Nta gihe yigeze yitabira ibikorwa by’ubugizi bwa nabi cyangwa kwangiza ibikorwa bya Leta. Icyaha ashinjwa ni uko ngo yagiriye inama abantu yo kwitegura igihe haba imyigaragambyo. Ariko urukiko rwafashe ibyo nk’ibikorwa byo gutera inkunga abigometse ku butegetsi.”
Amategeko ya Tanzania ateganya ko icyaha cyo kugambanira igihugu no gusebya umukuru w’igihugu gifatwa nk’ikiremereye cyane. Uwagiweho n’icyo cyaha ntiyemererwa gutanga ingwate bityo ngo afungurwe by’agateganyo (bail), kandi ahanishwa igifungo cya burundu cyangwa urupfu, bitewe n’uko urubanza rugaragaye.
Icyaha gikubiyemo ibikorwa byose bifatwa nk’ugushaka guhirika ubutegetsi, gufasha abanzi b’igihugu, gusenya ibikorwa bya Leta, cyangwa guhuriza hamwe abantu mu buryo bushobora guhungabanya umutekano w’igihugu.
Kuri iyi nshuro, ubushinjacyaha buvuga ko ubutumwa bwa Niffer bwo gushishikariza abantu kwambara masks bwagize uruhare mu gutuma abaturage “barushaho kwihagararaho” imbere y’inzego z’umutekano, bigatuma bibarwa nk’igikorwa cya politiki cy’“ubwigomeke”.
Ijwi ry’abaharanira uburenganzira bwa muntu
Uru rubanza rwateje impaka ndende. Abanyamategeko n’abaharanira uburenganzira bwa muntu bavuga ko kurega umuntu kugambanira igihugu ku gikorwa nk’iki ari ugukabya no gusuzugura ubwisanzure bw’ibitekerezo.
Advocate Steven Mushi, umwe mu banyamategeko bigenga i Dar es Salaam, yagize ati:
> “Tugomba kwitondera uko amategeko akoreshwa. Gushinja kugambanira igihugu ku bantu bavuga ku mbuga nkoranyambaga ni uburyo bwo gucecekesha abaturage, si ukurinda igihugu. Nta gikorwa cy’ubugizi bwa nabi Niffer yakoze.”
Kugeza ubu, Leta ya Tanzania ntiragira icyo itangaza ku busabe bw’umubyeyi wa Niffer cyangwa ku rwego urubanza rugezeho.
Mu gace ka Bukoba, aho Niffer yavukiye, umuryango we uri mu gahinda. Abaturanyi bavuga ko bari bamenyereye kubona Niffer atanga inkunga ku muryango we, kubafasha kwiga, ndetse no gutunga abavandimwe be batanu.
“Yari umuntu ukunda gukorana n’abandi, agakoresha izina rye ku mbuga nkoranyambaga mu buryo bwiza. Kuba ubu afunze bitumye tubifata nk’aho ubuzima buhagaze,” nk’uko musaza we yabitangarije ikinyamakuru Inganzo Hub mu butumwa bwa Facebook.
Kuva ubwo urubanza rwatangiraga, abenshi ku mbuga nkoranyambaga batangiye kwandika ku izina rya Niffer mu buryo bwo kumushyigikira. Hashtag #FreeNiffer yabaye imwe mu zikunzwe muri Tanzania mu cyumweru gishize.
Abasesenguzi bavuga ko iyi dosiye izaba ikizamini gikomeye ku butegetsi bwa Perezida Samia Suluhu, bwari buzwiho guharanira ubworoherane n’itumanaho rihwitse n’urubyiruko.
Nubwo ubuyobozi buvuga ko bugamije “kurinda umutekano w’igihugu”, abasesenguzi ba politiki bavuga ko hari impungenge z’uko amategeko y’umutekano akomeje gukoreshwa mu gucecekesha ibitekerezo bitandukanye.
Prof. Asha Mkwawa, impuguke mu by’amategeko ya politiki, yagize ati:
> “Tanzania ifite amateka maremare y’ubwumvikane n’amahoro. Ariko iyo amategeko akomeye atangiye gukoreshwa ku bantu batigeze bakora ibikorwa by’iterabwoba, icyo gihe uba ushaka gucunga ibitekerezo, si umutekano.”
Mu gihe uburenganzira bwa Niffer bukomeje kuba mu maboko y’urukiko, umubyeyi we arasaba imbabazi zifite isura y’isengesho.
> “Mama Rais, umwana wanjye aracyari muto. Nimumureke, Imana izabaha umugisha.”
Ni amagambo y’umubyeyi w’umugore wo mu cyaro, ariko yakwiye igihugu cyose. Ubu, Tanzania yose itegereje kureba niba imbabazi z’umubyeyi zishobora guhindura icyerekezo cy’urubanza rufite isura ya politiki.
Imvano z’amakuru: The Star, Reuters, AP News, The Citizen, The East African