Umuvugizi w’ingabo za FARDC yasabye abarwanyi ba FDLR gushyira intwaro hasi cyangwa bakazamburwa ku ngufu bagashyikirizwa u Rwanda
Umuvugizi w’Ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (FARDC), Gen. Maj. Sylvain Ekenge, yasabye abarwanyi bose b’umutwe wa FDLR (Forces Démocratiques de Libération du Rwanda) gushyira intwaro hasi, bakishyikiriza inzego za FARDC cyangwa iza MONUSCO, kugira ngo bazasubizwe iwabo mu Rwanda mu mahoro.
Mu butumwa bwe bwanyuze mu itangazamakuru, Gen. Maj. Ekenge yavuze ko iyi gahunda ishingiye ku ngingo zikubiye mu Masezerano ya Washington, yasinywe hagati ya Leta ya Congo na Leta y’u Rwanda, agamije kugarura ituze n’ubufatanye mu karere.
> “Abarwanyi bose ba FDLR barasabwa gushyira intwaro hasi, bakegera inzego zibishinzwe. Abazabyemera bazitabwaho mu buryo bw’amahoro kandi bazasubizwa iwabo. Ariko abazagerageza kwigomeka, FARDC izakoresha imbaraga mu kubambura intwaro,”
— ni ko yavuze Gen. Maj. Ekenge.
Yongeyeho ko ingabo za FARDC zitemerewe gukorana cyangwa gufatanya na FDLR mu bikorwa by’intambara, ashimangira ko “abazarenga kuri iri tegeko bazahanwa bikomeye.”
FDLR: Umutwe wateje ikibazo gikomeye mu burasirazuba bwa Congo
Umutwe wa FDLR umaze imyaka irenga 30 ukorera mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo. Wubatswe n’abahoze mu ngabo za leta ya Habyarimana n’interahamwe bahunze u Rwanda nyuma yo gusiga benshi muri bo bakoze Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.
Kuva icyo gihe, FDLR yagiye ikora ibikorwa by’ubugizi bwa nabi ku baturage, ndetse n’amakimbirane y’imbere mu gihugu yagiye yiyongera kubera uwo mutwe. Kuri ubu, FDLR iri mu mitwe yitwaje intwaro ishinjwa guhungabanya umutekano mu ntara za Kivu y’Amajyaruguru, Kivu y’Amajyepfo na Ituri.
Hari kandi amakuru yagiye atangazwa n’imiryango mpuzamahanga, agaragaza ko hari bamwe mu basirikare ba FARDC bakomeje kugira imikoranire n’abarwanyi ba FDLR, cyane cyane mu rugamba rwo guhangana n’umutwe wa M23, ibintu byagiye byongera ubushyamirane hagati ya Kinshasa na Kigali.
Amasezerano ya Washington n’inyungu zayo
Mu kwezi kwa Kamena 2025, Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo n’u Rwanda bashyize umukono ku masezerano y’amahoro yiswe “Washington Accord”. Aya masezerano agamije kugarura ituze no guhagarika imirwano mu burasirazuba bwa Congo.
Muri ayo masezerano, ibihugu byombi byemeranyije ko:
RDC izareka gufasha cyangwa gutanga ubufasha ku mitwe yitwaje intwaro irimo FDLR;
Impunzi n’abarwanyi bazasubizwa mu bihugu byabo hakurikijwe inzira z’amahoro n’ubufatanye bwa MONUSCO.
Ni kuri ayo masezerano Ekenge yashingiyeho amagambo ye, avuga ko “FARDC izakoresha ingufu mu gihe habonetse abarwanyi banze kwitanga ku bushake.”
—
Inzitizi n’imbogamizi mu ishyirwa mu bikorwa kw’iyo gahunda
Nubwo iyi gahunda isa n’iyubahiriza amahame y’amahoro, hari inzitizi zikomeye zishobora kubangamira ishyirwa mu bikorwa ryayo.
1. Ubufatanye bwa bamwe muri FARDC na FDLR
N’ubwo ubuyobozi bwa FARDC buvuga ko buhanganye n’imikoranire ishingiye ku nyungu, hari raporo nyinshi zagaragaje ko bamwe mu basirikare bakuru ba Congo bagiye bafatanya na FDLR mu kurwanya M23. Ibi bituma kuba batandukana n’uyu mutwe bidahita byoroshya ibintu.
2. Ubwoba n’impungenge z’abarwanyi ba FDLR
Abenshi muri abo barwanyi bafite impungenge ko nibashyira intwaro hasi bazafatwa cyangwa bagahohoterwa. Hari n’abafite ibirego by’ubwicanyi n’ibyaha byibasiye inyokomuntu, bigatuma batizera uburyo bwo gusubira mu gihugu ndetse n’abasize bakoze Jenoside yakorewe abatutsi bakinangiye ku myumvire y’ivangura no guhakana, ndetse batinya ko bashobora guhanirwa into byaha bakoze.
3. Uruhare rwa MONUSCO
MONUSCO, intumwa za Loni zishinzwe kugarura amahoro muri Congo, izaba ifite uruhare rukomeye mu kwakira no gucunga umutekano w’abashyira intwaro hasi. Ariko ubushobozi bwayo bwagaragajwe ko ari buke, bigatuma bamwe bashidikanya ku ngaruka z’ayo masezerano mu gihe cya vuba.
Ingaruka n’icyizere gishya ku karere
Iyo gahunda yo kwambura intwaro FDLR ishobora kugira ingaruka nziza ku mutekano mu burasirazuba bwa Congo, ndetse no ku mubano hagati ya Kinshasa na Kigali.
Ishobora gutuma umubano w’ibihugu byombi wongera kugirirwa icyizere nyuma y’imyaka y’ubwoba n’amakimbirane.
Ishobora kandi gufasha abaturage ba Kivu kubona amahoro arambye nyuma y’imyaka myinshi bugarijwe n’intambara.
Ariko nanone, niba hari abaharanira gukomeza imikoranire n’imitwe yitwaje intwaro, ayo masezerano ashobora gusubira inyuma cyangwa agahinduka impapuro gusa.
Amagambo ya Gen. Maj. Sylvain Ekenge yerekana ko ubuyobozi bwa FARDC bushaka gushyira akadomo ku ntambara idafite iherezo mu burasirazuba bwa Congo. Kumenyesha abarwanyi ba FDLR ko bagomba gushyira intwaro hasi cyangwa bagahangana n’ingabo za Leta, ni intambwe ikomeye mu rugendo rwo gushaka amahoro arambye.
Ariko nk’uko amateka yabigaragaje, amahoro ntabwo azaboneka gusa mu magambo y’amasezerano, ahubwo azasaba ubushake bwa politiki, ubufatanye mpuzamahanga, n’ukuri hagati y’impande zose.
Kugeza ubu, isi yose itegereje kureba niba aya magambo ya Ekenge azasiga impinduka nyazo, cyangwa niba bizaba nk’uko benshi babyita – “ikizere cyiza giturutse mu magambo, ariko cyigoye gushyira mu bikorwa.”
INGANZOHUB.COM TURI KURI WHATSAPP, KANDA KURI IYO LINK IRI MUNSI UJYE UBONA AMAKURU TUBAGEZAHO KU GIHE https://whatsapp.com/channel/0029Vad5UfC89inh67apBK2j