“Kinshasa ihindura ingamba z’itumanaho rya gisirikare: Mak Hazukay afata ijambo”
KINSHASA, 8 Mutarama 2026 — Mu muryango w’Ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (FARDC), habaye impinduka ikomeye mu miyoborere y’itangazamakuru rya gisirikare nyuma y’uko Lieutenant Colonel Mak Hazukay Mongba yagizwe umuvugizi mushya w’ingabo asimbuye Général-Major Sylvain Ekenge, wari ushinzwe itangazamakuru rya FARDC kugeza mu mpera za 2025.
Iyi mpinduka, yatangajwe ku wa 7 Mutarama na chef d’état-major général wa FARDC, ni igikorwa cyo kuzuza ibikenewe mu miyoborere ya serivisi nshya y’itumanaho n’amakuru y’ingabo, izwi nka Service de communication et d’information des Forces armées de la République démocratique du Congo (SCIFA), aho Lt. Col. Mak Hazukay yahawe inshingano z’agateganyo zo kuyobora no kuyivugira mu izina ry’ingabo.
Gusimbura umuvugizi wari umaze igihe
Général-Major Sylvain Ekenge yakuwe ku mwanya we nk’umuvugizi w’ingabo z’igihugu nyuma y’imvugo ze zateje impaka. Iz’ivugwa, ryatangajwe ku mbuga nkoranyambaga ndetse mu bitangazamakuru, ryavuzwe ko ryari ririmo amagambo “xénophobes et discriminatoires” — ivangura cyangwa gusebanya ku gitsina n’amoko, cyane cyane ku bagize umuryango wa Tutsi, ibyo bikaba byarateje impungenge ku bufatanye bwa gisirikari n’imiryango itandukanye y’abaturage.
Abategetsi ba FARDC hamwe n’abayobozi b’igihugu baragaragaje ko umwanya w’umuvugizi wa gisirikare ufite uruhare runini mu gucunga neza isura y’ingabo imbere y’abaturage no ku rwego mpuzamahanga, bityo amagambo ashingiye ku ivangura cyangwa kutubahiriza amahame y’ubumwe n’ubwiyunge bishobora guhungabanya amahame y’ingenzi y’igisirikare n’umutekano w’igihugu. Perezida Félix Tshisekedi, nk’uko byasomwaga mu itangazo ry’inama y’abaminisitiri yo ku wa 2 Mutarama, yashimangiye ko “ijwi rya Leta rigomba kuba rifite icyizere, ntirikwiye kuba iry’improvizasiya cyangwa iry’amarangamutima”, ahanagana n’imvugo zishobora kugira ingaruka mbi ku mibanire y’ibihugu n’umutekano muri rusange.
Lt. Col. Mak Hazukay aturuka mu rwego rwo hagati mu buyobozi bwa gisirikare, aho yari asanzwe ayobora itumanaho n’imyidagaduro mu bikorwa bya gisirikare bitandukanye, by’umwihariko mu ntambara z’ingabo za RDC n’ubufatanye n’ingabo za Uganda (FARDC–UPDF) mu guhangana n’abagizi ba nabi nka ADF mu bice bya Beni na Lubero mu ntara ya Nord-Kivu.
Yize ibijyanye n’itangazamakuru n’itumanaho ku rwego rwa kaminuza, aho yakuye impamyabumenyi mu 2008 mu Institut facultaire des sciences de l’information et de la communication (IFASIC), kandi akomoka mu basirikare bamaze igihe kinini mu gisirikare cya Congo kuva mu 1988. Harimo n’amahugurwa yihariye mu by’ingabo yabonye mu bihugu bitandukanye birimo Maroc na Chine.
Mu bikorwa bye bya vuba, Lt. Col. Mak Hazukay yamenyekanye nk’umwe mu bayobozi bashoboye ba serivisi y’itumanaho ya FARDC, ashinzwe gusobanurira abaturage n’itangazamakuru intambara n’ibikorwa by’ingabo mu ntara ziganjemo amakimbirane. Gushyirwa kuri uyu mwanya kwemejwe nk’intambwe yo kongera kugarura icyizere mu itangazamakuru rya gisirikare no gukomeza gushyigikira imiyoborere myiza mu gisirikare.
Impamvu y’icyo gisubizo mu ruhando rwa politike n’umutekano
Iyi mpinduka kandi iboneka mu gihe umubano hagati ya Kinshasa n’ibihugu bikikije, cyane cyane u Rwanda, ukomeje kugira umuvundo kubera imvururu ziri mu burasirazuba bwa Congo, zirimo uruhuri rw’imiryango yitwaza intwaro n’amakimbirane y’ubutaka n’umutekano. Amagambo ya Ekenge yashinjwaga kuba yarateje umwuka mubi mu mibanire y’akarere, bikaba byaragize ingaruka ku mibanire n’ubutegetsi bw’inzego zitandukanye, harimo no gukurura ibitekerezo ku ruhare rw’abaturage b’amoko atandukanye mu miyoborere y’igihugu.
Inyunguranabitekerezo n’ingaruka
Abasesenguzi bemeza ko umwanya w’umuvugizi w’ingabo ari ingenzi cyane mu gusobanura neza intambara, imigambi ya gisirikare, no kurwanya amakuru y’ibihuha ashobora guteza urwango cyangwa impagarara mu baturage. Bemeza ko guhindura uyobora iyi serivisi bishobora kuba ari uburyo bwo kubungabunga imiyoborere myiza no kwirinda gutanga ubutumwa butazwi neza mu bihe by’umwiryane.
INGANZO HUB