Ese U Rwanda Rushobora Kuba “Singapore ya Afurika”? Isesengura ku Nzozi, Ukuri n’Inzitizi Ziri ImbereQ
Mu myaka yashize kugeza nan’ub, izina ry’u Rwanda rigenda rikunda kugarukwaho mu biganiro by’abasesenguzi b’ubukungu, abanyapolitiki ndetse n’abashoramari mpuzamahanga. Mu magambo akunze kumvikana cyane harimo ayagereranya u Rwanda na Singapore, igihugu gito cyo muri Aziya cyabashije kuva mu bukene bukabije kikaba kimwe mu bihugu bikize kandi byateye imbere ku isi.
Ariko se koko u Rwanda rushobora kuba “Singapore ya Afurika”? Ni igereranya rifite ishingiro cyangwa ni amagambo meza gusa yumvikana neza mu matwi?
Iki ni ikibazo gikomeje gukurura impaka hagati y’abashima intambwe u Rwanda rumaze gutera n’ababona ko hakiri urugendo rurerure mbere y’uko rwagera ku rwego rw’ibihugu bikomeye byateye imbere.
Kuki U Rwanda Rugereranywa na Singapore?
Mu mwaka wa 1965, Singapore yabonye ubwigenge mu bihe bitoroshye. Yari igihugu gito, kidafite umutungo kamere ufatika, kidakora ku mutungo kamere nk’amabuye y’agaciro cyangwa peteroli, kandi gifite abaturage bake ugereranyije n’ibihugu byinshi byo muri Aziya.
Icyo gihe, benshi batekerezaga ko igihugu nk’icyo kitari gifite amahirwe menshi yo gutera imbere.
Nyamara nyuma y’imyaka mike, Singapore yatangiye kwandika amateka mashya. Yashoye imari mu burezi, mu ikoranabuhanga, mu bikorwa remezo no mu miyoborere. Yubaka ubukungu bushingiye ku bumenyi no ku bucuruzi mpuzamahanga aho gushingira ku mutungo kamere.
Iyo umuntu arebye amateka y’u Rwanda nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, hari ibintu byinshi bisa n’ibyo Singapore yanyuzemo.
U Rwanda na rwo ni igihugu gito, kidakora ku nyanja, kidafite umutungo kamere mwinshi, kandi cyanyuze mu bihe bikomeye byasize ubukungu n’imibereho byarashegeshwe.
Nyuma ya Jenoside, igihugu cyafashe icyerekezo cyo kubaka ubukungu bushingiye ku miyoborere myiza, ikoranabuhanga, ishoramari n’ubufatanye mpuzamahanga.
Ni yo mpamvu bamwe mu basesenguzi batangiye kurwita “Singapore ya Afurika”.
Ibimenyetso Bituma Iri Gereranya Rigira Ishingiro
Kimwe mu bintu bikunze kuvugwa ni uburyo u Rwanda rwashoboye kubaka isura y’igihugu gifite gahunda n’icyerekezo.
Uyu munsi, Kigali iri mu mijyi isukuye kandi itunganijwe kurusha indi myinshi muri Afurika. Ibikorwa remezo bikomeje kwaguka, internet iragenda igera henshi, serivisi nyinshi za leta zitangwa hifashishijwe ikoranabuhanga, kandi igihugu gikomeje kwakira inama mpuzamahanga zikomeye.
Mu myaka yashize, raporo za Banki y’Isi n’izindi nzego mpuzamahanga zagiye zigaragaza u Rwanda nk’imwe mu nzego zorohereza ubucuruzi n’ishoramari muri Afurika.
Abashoramari benshi bagaragaza ko bakururwa n’umutekano, urugero rwo hasi rwa ruswa, n’uburyo ibyemezo bya leta bishyirwa mu bikorwa mu gihe gito.
Nk’uko Singapore yubatse izina ryayo ku miyoborere no ku korohereza ubucuruzi, u Rwanda narwo rwafashe uwo murongo.
Ikoranabuhanga nk’Urufunguzo rw’Iterambere
Ikindi kintu gituma abantu benshi bagaragaza isano hagati y’u Rwanda na Singapore ni uburyo ibihugu byombi byahisemo ikoranabuhanga nk’inkingi y’iterambere.
Mu Rwanda, gahunda nka Irembo, gukoresha drones mu buvuzi, kwagura internet yihuta ndetse no gukurura ibigo by’ikoranabuhanga ni zimwe mu ntambwe zikomeje gufatwa.
Kigali kandi irashaka kwiyubaka nk’umujyi ukomeye mu by’ikoranabuhanga n’imari muri Afurika binyuze muri Kigali International Financial Centre (KIFC).
Ibi bisa n’inzira Singapore yanyuzemo ubwo yihinduraga ikigo gikomeye cy’imari n’ubucuruzi muri Aziya.
Ariko Se U Rwanda Ruracyari Kure ya Singapore?
Nubwo hari byinshi bisa, hari n’itandukaniro rikomeye hagati y’ibihugu byombi.
Iyo umuntu arebye ubukungu bwa Singapore muri iki gihe, asanga buri muturage yinjiza amafaranga ari mu rwego rwo hejuru cyane ugereranyije n’u Rwanda.
Singapore ni kimwe mu bihugu bifite ibigo by’imari bikomeye ku isi, ibyambu bikomeye cyane byakira ibicuruzwa biva impande zose z’isi ndetse n’inganda zifite agaciro gakomeye.
Ku rundi ruhande, u Rwanda ruracyari igihugu kiri mu nzira y’amajyambere.
Abaturage benshi baracyashingiye ku buhinzi, ubushomeri mu rubyiruko buracyari ikibazo, kandi ubushobozi bwo kugura bw’abaturage benshi buracyari hasi.
Mu gihe Singapore yabaye ihuriro ry’ubucuruzi mpuzamahanga kubera kuba iri ku nyanja no kuba iri hagati y’inzira z’ubucuruzi z’ingenzi ku isi, u Rwanda rwo rufite imbogamizi yo kuba igihugu kidakora ku nyanja.
Ibi bituma ikiguzi cyo gutwara ibicuruzwa kiba hejuru kurusha ibihugu byinshi bihanganye na rwo.
Inzitizi U Rwanda Rugomba Gutsinda
Niba koko u Rwanda rushaka kwegera urugero rwa Singapore, hari ibintu bimwe na bimwe rugomba gukomeza gushyiramo imbaraga.
Icya mbere ni uburezi.
Singapore yashoye imari nyinshi cyane mu kubaka abaturage bafite ubumenyi bujyanye n’isoko ry’umurimo rigezweho. U Rwanda na rwo rugomba gukomeza kongera ireme ry’uburezi, cyane cyane mu bumenyi ngiro, siyansi, ikoranabuhanga n’ubushakashatsi.
Icya kabiri ni inganda.
Nubwo serivisi n’ikoranabuhanga bifite uruhare runini, ibihugu byinshi byateye imbere byabanje gukomera ku rwego rw’inganda. U Rwanda ruracyakeneye kongera ubushobozi bwo gutunganya ibicuruzwa bikorerwa mu gihugu no kohereza hanze ibifite agaciro kiyongereye.
Icya gatatu ni ingufu.
Ubukungu bukomeye busaba amashanyarazi ahagije kandi ahendutse. U Rwanda rukomeje gushora imari mu mishinga y’ingufu zitandukanye, ariko urugendo ruracyari rurerure.
Icya kane ni isoko.
Kubera ko abaturage b’u Rwanda ari bake ugereranyije n’ibihugu byinshi, igihugu kigomba gukomeza kubyaza umusaruro amasoko y’akarere binyuze muri EAC, COMESA na AfCFTA.
Diaspora Ishobora Guhindura Umukino
Kimwe mu bintu Singapore yungukiyeho cyane ni ugukoresha neza abaturage bayo bari hanze y’igihugu.
Ku Rwanda, Diaspora ishobora kugira uruhare rukomeye muri uru rugendo.
Uretse amafaranga bohereza mu gihugu, bafite ubumenyi, uburambe ndetse n’imiyoboro mpuzamahanga ishobora gufasha mu kuzana ishoramari, ikoranabuhanga n’ibitekerezo bishya.
Abasesenguzi bamwe bavuga ko Diaspora ishobora kuba kimwe mu bintu byihutisha urugendo rw’u Rwanda rugana ku bukungu bushingiye ku bumenyi.
Ese Koko U Rwanda Rushobora Kuba Singapore ya Afurika?
Igisubizo kigufi ni uko bishoboka, ariko ntabwo ari ibintu byikora cyangwa bizabaho mu gihe gito.
Icy’ingenzi kurusha kwigereranya na Singapore ni ugukomeza kubaka ibintu byatumye Singapore igera aho iri uyu munsi: imiyoborere myiza, uburezi bufite ireme, ishoramari mu ikoranabuhanga, ibikorwa remezo n’ubukungu bushingiye ku bumenyi.
U Rwanda ntirukeneye kuba kopi ya Singapore. Ahubwo rukeneye kubaka uburyo bwarwo bwihariye bujyanye n’amateka yarwo, imiterere yarwo n’intego zarwo.
Nubwo rugifite ibibazo byinshi byo gukemura, imyaka irenga mirongo itatu ishize yerekanye ko igihugu gishobora gukora ibintu benshi batatekerezaga ko bishoboka.
Ni yo mpamvu ikibazo gikwiye kubazwa atari ukumenya niba u Rwanda rwaramaze kuba Singapore ya Afurika, ahubwo ari ukumenya niba rukomeje kubaka umusingi ushobora kurugeza kuri urwo rwego mu myaka iri imbere.
Kuri ubu, ibisubizo byinshi bigaragaza ko urugendo rugikomeje, kandi ko isi ikomeje kururebera haf. ba uwa mbere ku makuru yacu https://whatsapp.com/channel/0029Vad5UfC89inh67apBK2j
Discover more from INGANZO HUB
Subscribe to get the latest posts sent to your email.