Uko Internet Yahinduye Akazi: Inkuru y’Urubyiruko rw’u Rwanda Rwinjiza Amafaranga Rutigeze Rubonana n’abakoresha Barwo
Hari igihe numvaga ijambo “freelancing” nk’irindi jambo ry’icyongereza ryinjijwe mu buzima bwacu n’ikoranabuhanga. Ryavugwaga n’abantu bake, cyane cyane abari mu mujyi wa Kigali, bafite mudasobwa nziza n’umurongo wa internet udacikagurika. Ariko uko imyaka yagiye ishira, natangiye kubona ko iryo jambo ritakiri iry’abantu bake. Ryatangiye kuba igisubizo ku rubyiruko rwinshi rwari rumaze igihe rurebera kure inzozi z’akazi gakomeye ariko amarembo y’ako kazi agahora afunze.
Uyu munsi, iyo uganiriye n’urubyiruko rwinshi rwo mu Rwanda, usanga hari abamaze imyaka batarabona akazi gahoraho, ariko ugasanga buri kwezi binjiza amafaranga aturutse ku mirimo bakorera abantu batarigera bahura na bo. Hari abandikira ibigo byo muri Amerika, abandi bagakora ibishushanyo byifashishwa mu kwamamaza i Burayi, abandi bakigisha indimi cyangwa bagatunganya amashusho y’abakiliya bo muri Aziya. Iyo ubitegereje neza, usanga hari impinduka ikomeye iri kuba mu buryo urubyiruko rw’abanyarwanda rubona umurimo.
Ntekereza ko kimwe mu bintu bikomeye byabaye mu myaka mike ishize ari uko internet yatangiye gusenya imbibi z’amasoko y’akazi. Mu gihe cyashize, umusore cyangwa umukobwa wari utuye mu Karere ka Nyamagabe, Rubavu cyangwa Nyagatare yagombaga gutegereza amahirwe ava i Kigali cyangwa ahandi hafi ye. Ubu si ko bikimeze. Niba afite mudasobwa, internet n’ubumenyi bukenewe, ashobora gukorera umukoresha uri mu gihugu icyo ari cyo cyose ku isi.
Ibi ntabwo ari ibitekerezo gusa. Raporo zitandukanye zerekana ko ubukungu bushingiye ku ikoranabuhanga buri kwaguka mu Rwanda, kandi ko amahirwe menshi y’akazi atakigarukira gusa mu rwego rwa ICT nk’uko abantu benshi babitekereza. Ubushakashatsi bwakozwe n’Umuryango Mpuzamahanga w’Umurimo (ILO) bwagaragaje ko imirimo y’ikoranabuhanga n’akazi gakorerwa ku mbuga za internet biri gukwira mu nzego nyinshi zirimo ubucuruzi, ubwikorezi, uburezi na serivisi zitandukanye.
Ariko uko mbireba, inkuru nyakuri ntabwo iri mu mibare. Iri mu mutima w’urubyiruko rwamenye ko ejo hazaza harwo hatakubakwa no gutegereza ko umukoresha aruhamagara ngo aruhe akazi, ahubwo hubakwa no kwigirira icyizere, rukishakira abakiliya ndetse rukagurisha ubumenyi bwarwo ku isoko mpuzamahanga.
Iyo winjiye ku mbuga nka Upwork, Freelancer cyangwa Fiverr, usanga ari nk’isoko rinini ritagira imipaka. Umuntu umwe ashobora kuba ari gushaka uwamufasha gukora logo, undi ashaka uwamwandikira inyandiko, undi akeneye uwamufasha mu gusesengura amakuru cyangwa gukora porogaramu. Aho hose, umunyarwanda ufite ubushobozi ashobora guhatana n’abantu bo muri India, Kenya, Philippines cyangwa Canada.
Nyamara si ibintu byoroshye nk’uko bamwe babitekereza.
Hari igihe abantu bavuga kuri freelancing nk’aho ari ubutunzi bworoshye gutsindamo. Ariko uko nagiye nkurikirana ibiganiro bitandukanye, raporo ndetse n’ibitekerezo by’abakora muri uru rwego, nasanze hari isomo rikomeye abantu badakunda kuvuga. Freelancing ntabwo ari akazi gusa; ni ubucuruzi bw’umuntu ku giti cye. Ntibisaba gusa kugira ubumenyi. Bisaba kumenya kwigurisha, kubaka icyizere, kuvugana n’abakiliya, kwakira kunengwa no kongera kugerageza iyo ibintu byanze.
Hari urubyiruko rumara amezi menshi ruhatanira imishinga ku mbuga zitandukanye, rugasaba akazi inshuro nyinshi ariko rugakomeza guca ukubiri n’intsinzi. Hari abakoresha amasaha menshi ku mbuga zitandukanye ariko bakabona amafaranga make cyane. Hari n’abacibwa intege no kubona ko bahatanye n’abantu bo mu bihugu bifite uburambe burenze ubwabo. Uko ni ukuri kudakwiye guhishwa.
Iyo usomye ibitekerezo by’urubyiruko rwo mu Rwanda ruvuga kuri internet, usanga benshi bemeranya ko amahirwe ahari, ariko ko kuyageraho bisaba kwihangana kudasanzwe. Hari abavuga ko ikibazo atari ukubura amahirwe ahubwo ko ikibazo ari ukubura abantu bafite ubumenyi n’ubushobozi bwo guhatana ku rwego mpuzamahanga.
Aha ni ho numva ikibazo cy’uburezi n’ubumenyi kigaragara cyane.
Mu myaka myinshi ishize, u Rwanda rwashyize imbaraga mu kubaka igihugu gishingiye ku bumenyi n’ikoranabuhanga. Ubushakashatsi butandukanye bwagaragaje ko igihugu cyashyizeho gahunda nyinshi zigamije guha urubyiruko ubumenyi bwa digital no kurutegura ku isoko ry’umurimo rihinduka buri munsi.
Ariko hari ikindi kibazo gikomeye kitavugwa cyane.
Kumenya gukoresha mudasobwa si byo bihagije.
Kumenya icyongereza ku rwego rwo guhangana n’abakiliya mpuzamahanga si byo bihagije.
Kumenya gukora website cyangwa logo na byo si byo bihagije.
Isoko mpuzamahanga risaba umuntu ushobora gukemura ikibazo kurusha uko risaba umuntu ufite impamyabumenyi.
Niyo mpamvu usanga hari urubyiruko rutarangije kaminuza ariko rwinjiza amafaranga menshi kubera ko rwize ubumenyi bukenewe ku isoko. Hari n’abarangije amashuri makuru ariko bagakomeza gutegereza akazi kuko ibyo bize bitajyanye n’ibikenewe n’abakoresha.
Iyo ndebye uko isi igenda ihinduka, mbona freelancing itakiri inzira y’abashaka amafaranga y’inyongera gusa. Yatangiye kuba kimwe mu bisubizo ku kibazo cy’ubushomeri bw’urubyiruko. Raporo zitandukanye ku rubyiruko mu Rwanda zigaragaza ko umurimo ukiri kimwe mu bibazo bikomeye urubyiruko ruhanganye na byo.
Ariko na none ntabwo twakwirengagiza ko hari inzitizi zikomeye.
Hari ikibazo cy’igiciro cya internet ku bantu bamwe. Hari ikibazo cy’ibikoresho bikenewe. Hari ikibazo cyo kubona uburyo bwo kwakira amafaranga aturutse hanze. Hari n’ikibazo cy’uko urubyiruko rwo mu byaro rugifite amahirwe make ugereranyije n’urwo mu mijyi kubera icyuho cy’ikoranabuhanga kikigaragara.
Ikindi ni uko isi ya freelancing na yo iri guhinduka vuba cyane kubera ubwenge bukorano (AI). Imirimo imwe yatangaga amafaranga menshi iri kugenda ikorwa n’imashini. Ariko nanone hari indi mishya iri kuvuka isaba abantu bazi gukoresha iryo koranabuhanga aho kurihunga.
Iyo ndebeye ibi byose hamwe, simbona freelancing (ubucuruzi bwo kuri internet) nk’igitangaza kizakemura ibibazo byose by’urubyiruko rw’u Rwanda. Ariko kandi sinayibona nk’umuyaga uzahita ushira ntacyo ukemuye.
Mbona ari kimwe mu bimenyetso by’uko isoko ry’umurimo ryatangiye guhinduka mu buryo budasubira inyuma.
Hashize imyaka mike, umubyeyi yabazaga umwana ati: “Uzabona akazi he?” Ubu ikibazo gishya kirimo kuvuka. Ni ikihe kibazo ku isi ushobora gukemura ukoresheje mudasobwa yawe?
Kandi ahari ikintu gikwiye gutera urubyiruko rw’u Rwanda icyizere kurusha ibindi byose, ni uko muri iri soko rishya, igihugu umuntu atuyemo kigenda gitakaza agaciro kurusha ubushobozi afite. Umusore wo mu Rwanda ashobora guhatana n’uwo muri Londres. Umukobwa wo muri Huye ashobora gukorera umukiliya wo muri New York. Ntabwo buri wese azabigeraho, ariko amahirwe yo kubigeraho arahari kurusha ikindi gihe cyose mu mateka y’igihugu.
Icyakora, ayo mahirwe afite itegeko rimwe ridahinduka: internet ishobora gufungura umuryango, ariko ntabwo ishobora kunyura muri uwo muryango mu mwanya wawe. ibikorwa, ubuhanga, kwihugura buri munsi no kudacika intege ni byo bizagena niba uwo muryango uzakubyarira ejo heza cyangwa uzaguma urebera abandi bawunyuramo. Ba uwa mbere ku makuru yacu https://whatsapp.com/channel/0029Vad5UfC89inh67apBK2j
Discover more from INGANZO HUB
Subscribe to get the latest posts sent to your email.