Imibare iteye impungenge: Abana 340 basambanyijwe mu mezi atatu mu Burasirazuba

Mu gihe u Rwanda rukomeje gushyira imbaraga mu kurengera uburenganzira bw’umwana, imibare mishya itangazwa n’Ubushinjacyaha irerekana ishusho iteye impungenge ku bijyanye n’ikorwa ry’icyaha cyo gusambanya abana, cyane cyane mu Ntara y’Uburasirazuba.

Mu mezi atatu gusa ashize, Ubushinjacyaha bwakiriye dosiye zigera kuri 340 z’abakurikiranyweho gusambanya abana. Ni imibare igaragaza uburemere bw’ikibazo gikomeje gufata indi ntera, ndetse igashyira igitutu ku nzego zitandukanye gusubiza amaso inyuma zikareba niba ingamba ziriho zihagije cyangwa niba hakenewe izindi zikomeye kurushaho.

Isesengura ry’iyi mibare rigaragaza ko Akarere ka Rwamagana kari ku isonga n’abakurikiranyweho iki cyaha 77, hagakurikiraho Nyagatare ifite 66, Kayonza ifite 52, Gatsibo ifite 45, Bugesera ifite 44, Kirehe ifite 34, naho Ngoma ikagira 22. Iyi mibare ntivuga gusa ku bwinshi bw’ibyaha, ahubwo inagaragaza aho ikibazo gishobora kuba gifite imizi ikomeye kurusha ahandi.

Abayobozi mu nzego z’ubutabera ntibahisha ko iki kibazo gikomeye kandi gifite ingaruka zirambye ku hazaza h’umuryango nyarwanda. Umuyobozi w’Ubushinjacyaha ku Rwego Rwisumbuye rwa Nyagatare, Gahamanyi Emmanuel, ashimangira ko nubwo amategeko ahana iki cyaha ahari, adahagije mu gihe umuco n’indangagaciro bikomeje gusubira inyuma. Avuga ko hari abantu bakuru bakomeje gufatwa basambanya abana, ibintu agaragaza nk’ikimenyetso cy’uko hari icyuho gikomeye mu burere no mu gukumira.

Aha ni ho ikibazo kirushaho gukomera: niba amategeko ahari ariko icyaha kigakomeza kwiyongera, ikibazo kiba kiri he? Si mu mategeko, ahubwo ni mu ishyirwa mu bikorwa no mu ruhare rwa buri wese. Gahamanyi agaragaza ko hari n’abagize uruhare rutaziguye mu gukomeza iki kibazo, barimo ababyeyi bemera gushyingira abana, abayobozi batanga ibyangombwa by’ubukure ku bana batagejeje igihe, ndetse n’abanyamadini basezeranya abangavu batabanje kugenzura ibyangombwa byabo.

Ibi ni ibikorwa bidakwiye gufatwa nk’amakosa yoroheje, ahubwo ni ubufatanyacyaha bugaragara. Iyo umubyeyi yemeye gushyingira umwana, aba atangiye uruhare rwe mu kumuhutaza. Iyo umuyobozi atanze ibyangombwa by’ibinyoma, aba ahinduye ubuyobozi igikoresho cyo guhishira icyaha. Iyo umunyamadini asezeranyije umwana, aba atandukiriye inshingano zo kurinda ubuzima n’indangagaciro z’umuryango.

Ku ruhande rw’ubuyobozi bw’inzego z’ibanze, hagaragara ubushake bwo gukaza ingamba. Umuyobozi w’Akarere ka Gatsibo, Gasana Richard, asobanura ko ubuyobozi bwafashe icyemezo cyo kutihanganira umuyobozi uwo ari we wese uzagaragaraho uruhare mu guhishira cyangwa gufasha abakora ibi byaha. Avuga ko uwo muyobozi ahita ahagarikwa mu kazi agashyikirizwa ubutabera, icyemezo kigamije gutanga ubutumwa bukomeye ku bandi bashobora kubigiramo uruhare.

Ariko na none, ubukangurambaga bukomeje gufatwa nk’inkingi ya mwamba mu gukumira iki kibazo. Ubuyobozi buvuga ko bukomeza kwegera abaturage bubasobanurira ububi bwo gusambanya abana n’ingaruka zabyo, hagamijwe ko abaturage ubwabo baba igice cy’igisubizo aho kuba igice cy’ikibazo.

Ku rwego rw’igihugu, inzego zishinzwe kurengera umwana zemeza ko intego ari imwe: kugera aho nta mwana n’umwe uzongera gusambanywa. Umuyobozi w’Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Imikurire no Kurengera Umwana (NCDA), Ingabire Assoumpta, agaragaza ko hakiri inzitizi zituruka ku bantu bakomeje “kwangiza” ejo hazaza h’igihugu, ariko ashimangira ko ubufatanye bw’inzego zose bushobora guhindura isura y’iki kibazo.

Ni mu gihe kandi urwego rushinzwe kugenzura iyubahirizwa ry’uburinganire rugaragaza ko hakenewe izindi mbaraga mu gukumira inda ziterwa abangavu, ndetse no gufasha abamaze guhura n’iki kibazo gusubira mu buzima busanzwe. Umugenzuzi Mukuru w’Uburinganire, Umutoni Nadine, asaba ko abangavu babyaye badatereranwa, ahubwo bagasubizwa mu ishuri bagafashwa kongera kwiyubaka.

Icyakora, nubwo izi ngamba zose zigaragaza ubushake bwo gukemura ikibazo, ukuri kudashimishije ni uko imibare ikomeje kuzamuka. Ibi bisaba kureba kure: ese ikibazo kiri mu bukene? Mu burere? Mu myumvire? Cyangwa mu kudahana by’intangarugero?

Niba ibi bibazo bitabonye ibisubizo bifatika kandi birambye, imibare nk’iyi ishobora gukomeza kwiyongera, bigashyira mu kaga ejo hazaza h’abana ari na bo musingi w’igihugu. Kurinda umwana ntibikwiye kuba inshingano y’urwego rumwe, ahubwo ni inshingano rusange isaba ko buri wese ahaguruka, akumva ko guceceka cyangwa kwirengagiza ari ugushyigikira icyaha.

Icyo imibare igaragaza kirenze kuba inkuru; ni impuruza isaba igisubizo cyihuse kandi gikomeye. Ba uwa mbere ku makuru yacu https://whatsapp.com/channel/0029Vad5UfC89inh67apBK2j