Ubukene bushya mu mijyi: abantu bafite akazi ariko batabasha kubaho neza
Mu myaka ishize, kuba ufite akazi mu mujyi wa Kigali byafatwaga nk’intambwe ikomeye iganisha ku buzima bwiza. Ariko uko ubukungu bugenda buhinduka, hari icyiciro cy’abaturage kirimo kwiyongera bucece cy’abantu bafite akazi, ariko batabasha kubaho neza.
Iki ni cyo abasesenguzi bita “working poor” mu ndimi z’amahanga, ni ukuvuga abantu binjiza amafaranga, ariko ayo mafaranga ntabe ahagije ngo babashe kwihaza mu buzima bwa buri munsi.
Niyonzima Jean (izina ryahinduwe), ni umukozi ukorera mu kigo cyigenga mu mujyi wa Kigali uhembwa ibihumbi 150 Frw ku kwezi. Nubwo afite akazi gahoraho, avuga ko ubuzima bwe bugenda burushaho kugorana.
Ati: “Iyo umaze kwishyura ubukode, transport n’ibiribwa, usanga nta gisigaye. Hari igihe usanga ukeneye kwifashisha inshuti cyangwa inguzanyo kugira ngo urangize ukwezi.”
Ibi Niyonzima avuga bihura n’icyerekezo cyagaragajwe mu mibare y’ikigo cy’ibarurishamibare National Institute of Statistics of Rwanda, cyerekana ko nubwo urwego rw’abafite akazi rwiyongereye mu myaka ishize, hari igice cyabo kigifite ubushobozi buke bwo guhaza iby’ibanze.
Mu mujyi wa Kigali, ubuzima bushingira ku bintu bitatu by’ingenzi: ubukode, transport n’ibiribwa. Ibi byose byagiye bizamuka mu buryo bugaragara mu myaka mike ishize.
Inkuru zitandukanye zagiye zitangazwa na The New Times zagaragaje ko ibiciro by’amazu bikomeje kuzamuka cyane cyane mu bice byo mu mujyi rwagati n’ahawukikije. Ibi bituma abantu benshi bagomba kwimukira kure y’aho bakorera, bikongera amafaranga bakoresha mu ngendo.
Ku rundi ruhande, izamuka ry’ibikomoka kuri peteroli ryatumye ibiciro bya transport byiyongera, nk’uko byagiye bigarukwaho mu nkuru za IGIHE. Ibi byatumye igice kinini cy’umushahara w’abakozi kijya mu ngendo.
Iyo ugerageje kubihuza, usanga umuntu ashobora kuba winjiza amafaranga ahagije ku mpapuro, ariko mu buzima busanzwe akabura ubushobozi bwo kwizigamira cyangwa gutera imbere.
Ku rwego rw’igihugu, Ministry of Finance and Economic Planning yagiye igaragaza ko ubukungu bw’u Rwanda bukomeje kwiyongera, kandi ko hari gahunda zigamije kuzamura imibereho myiza y’abaturage. Ariko izo raporo na zo zigaragaza ko izamuka ry’ibiciro (inflation), cyane cyane ku biribwa n’ibikomoka kuri peteroli, rifite ingaruka ku bushobozi bwo kugura bw’abaturage.
Ibi bituma habaho itandukaniro hagati y’imibare y’ubukungu igaragaza iterambere n’ubuzima busanzwe bw’abaturage.
Abasesenguzi mu by’ubukungu bagaragaza ko ikibazo cya “working poor” gishingiye ku mpamvu nyinshi zirimo umushahara muto ugereranyije n’ibiciro by’isoko, imiterere y’akazi kadatanga umutekano w’igihe kirekire, ndetse n’izamuka ry’ibiciro by’ibikenerwa bya buri munsi.
Ku rwego mpuzamahanga, imiryango nka International Labour Organisation yagiye igaragaza ko ikibazo cy’abantu bafite akazi ariko bakennye kiri kwiyongera mu bihugu byinshi bikiri mu nzira y’amajyambere, aho ubukungu bushobora kwiyongera ariko inyungu zabwo ntizigere ku baturage bose ku buryo bungana.
Muri Kigali, ibi bigaragara mu buryo butaziguye. Abantu benshi bafite akazi, bambara neza, bajya ku kazi buri munsi ariko inyuma y’iyo sura, hari ubuzima bwo guhangana n’ibiciro buri kwezi.
Hari n’ingaruka z’iki kibazo zitagaragara ako kanya. Kubura ubushobozi bwo kwizigamira bituma abantu batagira umutekano w’igihe kirekire, bigatuma ihungabana mu buzima bwo mu mutwe ryiyongera, ndetse bikagabanya amahirwe yo gutera imbere.
Ikindi kandi, iyo abantu benshi bafite akazi batabasha kubaho neza, bishobora no kugira ingaruka ku bukungu bw’igihugu muri rusange, kuko kugura ibicuruzwa kwabo kugabanuka, bigahungabanya isoko ry’imbere mu gihugu.
“Ubukene bushya mu mijyi” si baringa, ahubwo ni impinduka iri kuba mu mibereho y’abaturage. Kuba ufite akazi ntibikiri garanti y’ubuzima bwiza, ahubwo byahindutse intangiriro y’urugamba rwo guhangana n’ibiciro.
Ikibazo gikomeye rero si ukongera umubare w’abafite akazi gusa, ahubwo ni ukumenya niba ako kazi gatuma ubuzima bwabo burushaho kuba bwiza.
Niba nta gihindutse ku isano iri hagati y’umushahara n’ibiciro by’isoko, umubare w’abafite akazi ariko bakennye ushobora gukomeza kwiyongera ikibazo cyihishe inyuma y’imibare igaragaza iterambere. Ba uwa mbere ku makuru yacu https://whatsapp.com/channel/0029Vad5UfC89inh67apBK2j
Discover more from INGANZO HUB
Subscribe to get the latest posts sent to your email.