Mu bihe bitandukanye by’amateka y’isi, ukwizera kwabaye isoko y’ihumure, ibyiringiro n’impinduka nziza mu buzima bw’abantu. Amadini menshi yashyize imbere urukundo, imbabazi, ubutabera no gufashanya, bituma abantu babana neza kandi bagira amahoro yo mu mutima. Ariko uko imyaka yagiye ishira, hagaragaye n’ikindi kintu cyagiye gitera impungenge: abantu bamwe batangiye gukoresha izina ry’Imana nk’uburyo bwo gushaka amafaranga, icyubahiro cyangwa ubutegetsi.
Iyo umuntu yumvise bavuga “ubucuruzi bukorwa mu izina ry’Imana”, hari abahita batekereza ko ari ugutuka idini cyangwa abakozi b’Imana. Nyamara si ko bimeze. Kuvuga kuri iki kibazo ni ugusesengura imyitwarire y’abantu bamwe, aho guca urubanza ku myemerere y’idini runaka. Nk’uko hari abaganga beza n’abaganga babi, hari n’abigisha b’inyangamugayo ndetse n’abakoresha ukwizera mu nyungu zabo bwite.
Ikibazo gikomeye ni uko umuntu ushaka ibisubizo by’ibibazo bimuremereye aba ashobora kwemera ibintu byinshi atabanje kubitekerezaho. Umubyeyi ufite umwana urwaye, umuntu ukennye, uwabuze akazi cyangwa ufite ibibazo mu rugo ashobora kwemera isezerano iryo ari ryo ryose rimuha icyizere. Aha ni ho bamwe babonera uburyo bwo kubyaza umusaruro imibabaro y’abandi.
Hari aho umuntu abwirwa ko Imana izamukiriza indwara naramuka atanze amafaranga runaka. Ahandi akabwirwa ko azarokoka ubukene naramuka atanze “igitambo kidasanzwe”. Hari n’abasezeranywa ko nibatanga amaturo arenze ayo basanzwe batanga bazabona imodoka, inzu, akazi cyangwa urushako mu gihe gito. Ibyo byose bikunze gutangwa nk’amasezerano adafite gihamya ifatika, ahubwo ashingiye ku marangamutima y’uwabyizeye.
Gutanga mu bikorwa by’idini si ikibazo. Mu madini menshi, gutanga ni rimwe mu mahame yo gufashanya no gushyigikira umurimo. Ikibazo gitangira iyo amafaranga abaye ari yo ashyirwa imbere kurusha ubutumwa ubwabwo. Iyo umuntu ahabwa agaciro bitewe n’ayo yatanze, cyangwa akumvishwa ko Imana ikunda cyane ufite ubushobozi bwo gutanga menshi, haba havutse ikibazo gikomeye.
Ikindi kimenyetso gikwiriye kwitonderwa ni igihe umuyobozi atangira kwishyira hejuru y’inyigisho yigisha. Hari aho abayoboke batinyishwa kunenga cyangwa kubaza ibibazo, bakigishwa ko umuyobozi adashobora kwibeshya kuko “yasizwe amavuta”. Iyo bigeze aho, umuntu aba atagikurikira amahame ahubwo aba akurikiye umuntu.
Mu bihe byinshi, ubucuruzi bukorwa mu izina ry’Imana bushingira ku masezerano akomeye ariko adashobora gupimwa. Umuntu ashobora kubwirwa ko ibibazo bye byose bizashira mu minsi mike naramuka akurikije amabwiriza runaka. Iyo bitabaye, aho kwemera ko isezerano ritabaye impamo, bamwe bamushinja ko atagize ukwizera guhagije. Bityo amakosa yose akagerekwa ku muyoboke aho kugenzura niba isezerano ubwaryo ryari rifite ishingiro.
Abahanga mu mitekerereze bagaragaza ko abantu bakunda kwibuka cyane ibintu byagenze neza bakibagirwa ibyatsinzwe. Niba abantu babiri bavuga ko bakize cyangwa babonye akazi nyuma y’isengesho, ayo makuru ashobora gukwirakwira cyane. Ariko niba abandi magana atanu nta cyo babonye, akenshi ntibavugwa. Ibyo bishobora gutuma abantu batekereza ko amasezerano ahora asohora, nyamara ishusho rusange ikaba itandukanye.
Hari n’aho usanga ubuzima bw’umuyobozi n’ubw’abayoboke butandukanye cyane. Mu gihe abayoboke benshi babayeho mu bukene, umuyobozi akabaho mu buzima bw’akataraboneka, imodoka zihenze, amazu ahambaye n’umutungo ukomeza kwiyongera. Kuba umuntu atunze si icyaha, ariko iyo umutungo ukomoka ahanini ku guhora hasabwa amafaranga mu izina ry’Imana, ni ngombwa kubaza ibibazo.
Ukwizera nyakuri kugaragarira mu guhinduka kw’imico no gukura mu bumuntu. Umuntu urushaho kugira urukundo, kwihangana, gukorera abandi no kubaha ukuri aba agaragaza imbuto z’ukwizera. Iyo inyigisho zose zigarukira ku gushaka amafaranga, ibitangaza n’amasezerano y’ubukire gusa, hakwiye kwibazwa niba intego nyamukuru itarahindutse.
Ikindi kimenyetso cyiza cy’umurimo ukorera mu mucyo ni uko uba witeguye kubazwa no gusobanura ibyo ukora. Aho amafaranga ava, uko akoreshwa n’intego zayo biba bisobanutse. Iyo ibijyanye n’umutungo bihora ari ibanga rikomeye, kandi ikibazo cyose kigafatwa nk’ubwigomeke, haba hakwiye ubushishozi.
Amateka yerekana ko hari amadini, insengero n’imiryango myinshi yakoze ibikorwa by’indashyikirwa mu burezi, ubuvuzi, gufasha abakene no guteza imbere sosiyete. Ibyo bigaragaza ko ukwizera gushobora kubyara ibyiza byinshi. Ariko ayo mateka anerekana ko hari n’abakoresheje izina ry’Imana mu guhenda abantu, kubambura no kubagirira nabi. Ni yo mpamvu umuntu adakwiriye guca urubanza rushingiye ku izina ry’umuryango cyangwa ku kwamamara kw’umuyobozi, ahubwo akareba ibikorwa n’imbuto biturukamo.
Hari ibibazo buri muntu akwiriye kwibaza mbere yo kwemera ibyo yigishwa: Ese ubutumwa bwigisha urukundo n’ukuri, cyangwa bwibanda ku gutanga amafaranga? Ese ubazwa ibibazo abisubizwa mu bwubahane, cyangwa uhita ushinjwa kutagira ukwizera? Ese hari gukorera mu mucyo mu micungire y’umutungo? Ese abayobozi babaho ubuzima bujyanye n’inyigisho zabo? Ese intego ni ugufasha abantu gukura mu mwuka no mu mico, cyangwa ni ugushaka inyungu?
Nta muntu ukwiriye kwemera ikintu kubera gusa ko uwakivuze yambara ikanzu y’idini, yitwa umukozi w’Imana cyangwa afite abayoboke benshi. Ukuri ntigupimwa n’ubwinshi bw’abagushyigikiye, ahubwo gupimwa n’ibimenyetso, imyitwarire n’ingaruka zabyo.
Ukwizera nyakuri ntigushingira ku gitutu, ku bwoba cyangwa ku masezerano y’ubukire bwihuse. Gushingira ku kuri, ku bwisanzure bwo kubaza ibibazo, ku gukorera mu mucyo no ku guhindura ubuzima bw’umuntu mu buryo bwiza. Iyo ayo mahame asimbuwe no gushaka amafaranga no kubaka icyubahiro cy’umuntu umwe, ukwizera gushobora guhinduka ubucuruzi.
Ni yo mpamvu buri wese akwiye gukoresha ubwenge n’ubushishozi mbere yo kwemera inyigisho iyo ari yo yose. Kwizera si uguhagarika gutekereza; ahubwo ni uguhuza umutima, ubwenge n’ukuri. Iyo ibyo bitatu bikoranye, umuntu arushaho gukomera mu myemerere ye kandi akirinda kugwa mu mutego w’abakoresha izina ry’Imana nk’igikoresho cyo gushaka inyungu zabo bwite.
Dukurikire no kuri WhatsApp Channel ujye ubona inkuru nk’izi nyinshi https://whatsapp.com/channel/0029Vad5UfC89inh67apBK2j