ICYACUMI N’AMATURO: Bibiliya ivuga ko amafaranga y’abizera akwiye kujya he, kandi abakristo bo muri iki gihe bakwiye kwitondera iki?

Mu madini menshi ya gikristo, hari amagambo abantu bumva kenshi kurusha ayandi: icyacumi, ituro, umugisha, imbuto, gutanga ku Mana no gufungura amadirishya yo mu ijuru. Abakristo benshi batanga amafaranga yabo bizeye ko ari igikorwa cyo gusenga, gufasha umurimo w’Imana no kubahiriza ibyo Bibiliya yigisha. Abandi batanga kubera ko babwiwe ko kudatanga icyacumi ari ukwiba Imana, ko kutagira icyo utanga bishobora gutuma umuvumo uza mu buzima bwawe, cyangwa ko amafaranga watanze ari “imbuto” izagukubirwa inshuro nyinshi.

Ariko ikibazo gikomeye ni iki: Ese Bibiliya ivuga iki koko ku byacumi n’amaturo? Amafaranga y’abizera yagombaga gukoreshwa iki? Ese umuyobozi w’idini ashobora gusaba amafaranga yose uko yishakiye mu izina ry’Imana? Ese gutanga ni itegeko rihamye rya 10% ku mukristo wese, cyangwa Isezerano Rishya rishyira imbere indi ngingo? Kandi se, igihe umwizera atanga amafaranga ye, ni iki akwiriye kumenya ku mikoreshereze yayo?

Ibi bibazo ntibikwiye gutinywa. Niba abakristo bemera ko Bibiliya ari igitabo bagenderaho, icyo gikwiriye gukorerwa ni ukuyisoma no kuyisesengura, aho kwemera gusa ibyo umuyobozi w’idini avuze. Umuntu ushaka kumenya ukuri ntakwiye gutinya ikibazo, kuko ukuri kudatinya gukorwaho ubushakashatsi.

Mu Isezerano rya Kera, icyacumi cyari gahunda yari ifite umwanya wihariye mu mibereho y’Abisirayeli. Mu Kubara 18:21-24, Imana ivuga ko icyacumi cyahawe Abalewi nk’umurage wabo, kubera ko bari bafite inshingano yo gukora umurimo wo mu ihema ry’ibonaniro kandi nta murage w’ubutaka bari bafite nk’andi moko ya Isirayeli. Icyo gihe rero, icyacumi nticyari gusa amafaranga umuntu yajyanaga ku rusengero. Cyari gifitanye isano n’umusaruro w’ubutaka, amatungo n’imibereho y’imiryango y’Abisirayeli.

Ibi ni ingenzi cyane kuko hari igihe abantu bafata umurongo umwe wo muri Bibiliya bakawukura mu mateka n’imiterere yawo, bakawushyira mu buryo bw’imibereho ya none nta kindi basobanuye. Ariko icyacumi cyo mu Isezerano rya Kera cyari gifite gahunda yihariye. Abalewi bari batunze umurimo w’urusengero, kandi icyacumi cyari kimwe mu byabafashaga kubaho. Kubara 18:21 havuga ko icyacumi cyahawe Abalewi nk’ingororano y’umurimo bakoraga.

Ariko Bibiliya ntiyerekana ko icyacumi cyagenewe abayobozi b’idini gusa. Mu Gutegeka kwa Kabiri 14:22-29, tubona ko gahunda y’icyacumi yari ifite n’indi ntego. Mu mwaka wa gatatu, icyacumi cyagombaga gufasha Abalewi, abanyamahanga, imfubyi n’abapfakazi kugira ngo babone ibyo kurya kandi bahage. Ibi bitanga isomo rikomeye cyane ku madini yo muri iki gihe: mu murongo wa Bibiliya, amafaranga n’ibintu byatanzwe n’abizera ntibyagenewe gusa kubaka inyubako, gutunga abayobozi cyangwa kwishyura ibikorwa by’urusengero. Byari bifite n’inshingano yo gufasha abatishoboye.

Ni ukuvuga ko iyo umuntu avuga ati: “Natanze icyacumi cyanjye, noneho inshingano zanjye zirarangiye,” ashobora kuba atararebye ishusho yose ya Bibiliya. Kuko Bibiliya ihora isubira ku nshingano yo kwita ku bakene, abapfakazi, imfubyi n’abanyamahanga. Mu Gutegeka kwa Kabiri 15:7-8, Abisirayeli basabwa kudakomera umutima no kudafunga ukuboko ku mukene. Gutanga rero ntibyagombaga kuba uburyo bwo kubaka ubukungu bw’abayobozi gusa, ahubwo byari no kubaka umuryango w’abantu bafashanya.

Ni muri urwo rwego umurongo wa Malaki 3:8-10 ukwiye gusomwa witonze. Ni umwe mu mirongo ikoreshwa cyane mu nsengero nyinshi muri iki gihe. Abantu bakunze kumva amagambo agira ati: “Muzane imigabane yose y’icya cumi mu bubiko, kugira ngo mu nzu yanjye habemo ibyo kurya.” Hanyuma hagakurikiraho isezerano ry’uko Imana izafungura amadirishya yo mu ijuru ikabasukaho umugisha.

Ariko ikibazo cy’ingenzi ni iki: Ni bande Malaki yavugishaga? Igitabo cya Malaki cyandikiwe umuryango wa Isirayeli wari mu isezerano ryihariye n’Imana. Muri icyo gihe, “ububiko” cyangwa “storehouse” bwari bufite icyo busobanuye mu miterere y’urusengero n’ubuyobozi bw’idini bwa Isirayeli. Iyo umuntu afashe uyu murongo akawushyira ku buryo bw’uyu munsi, akavuga ati: “Niba udatanze 10% cy’umushahara wawe mu rusengero runaka, uba wibye Imana kandi uzavumwa,” aba agomba gusobanura neza impamvu iyo gahunda ya kera ihita ihinduka itegeko ridahinduka kuri buri mukristo wo mu Isezerano Rishya.

Ikibazo si uko abantu batagomba gutanga. Bibiliya ishimangira cyane gutanga. Ikibazo ni uburyo gutanga bihinduka igikoresho cyo gutera ubwoba, guhatira abantu cyangwa kubasezeranya inyungu z’amafaranga.

Yesu na we yavuze ku byacumi. Muri Matayo 23:23, yanenze Abafarisayo kuko batangaga icyacumi cy’ibintu bito nk’imbuto z’ibirungo, ariko bakirengagiza ibintu bikomeye by’amategeko: ubutabera, imbabazi no kwizera. Yesu ntiyavuze ko gutanga icyacumi ari bibi. Ahubwo ikibazo yashyize imbere ni uko umuntu ashobora kuba yubahiriza igikorwa cyo gutanga amafaranga cyangwa umusaruro, ariko ubuzima bwe bukaba budafite ubutabera n’imbabazi.

Iri somo rirakomeye ku mukristo wo muri iki gihe. Umuntu ashobora gutanga amafaranga menshi buri cyumweru, ariko agakomeza kurenganya abandi, kubeshya, gukoresha nabi ububasha cyangwa kwanga gufasha umuntu uri mu bukene. Bibiliya ntiyerekana ko amafaranga umuntu atanga ashobora gusimbura imico myiza.

Mu Isezerano Rishya, Pawulo avuga ku gutanga mu buryo butandukanye. Mu 2 Abakorinto 9:7, avuga ko buri muntu akwiriye gutanga nk’uko yabigambiriye mu mutima, atababaye kandi adahatwa, kuko Imana ikunda utanga anezerewe. Uyu murongo ukwiye gutuma buri mukristo yibaza ku buryo amaturo atangwa mu madini amwe n’amwe muri iki gihe.

Niba umuntu abwirwa ko agomba gutanga kubera ko atinya umuvumo, akabwirwa ko Imana izamwanga natanga make, cyangwa agashyirwaho igitutu imbere y’abandi, ese ibyo bihuye n’ihame ryo gutanga adahatwa? Niba umuntu w’umukene atinya gusubira mu rugo nta cyo atanze kubera ko yatewe ipfunwe, ni ukuvuga ko ituro rye ryavuye ku mutima we cyangwa ryavuye ku gitutu?

Pawulo kandi, mu 1 Abakorinto 16:1-2, yigisha abizera gushyira ku ruhande ibyo bashoboye, buri wese akurikije uko atunze. Ibi bigaragaza ko gutanga kwa gikristo kwagombaga kugira gahunda, ubushake n’ubushobozi bw’umuntu. Bibiliya ntishyira imbere igitekerezo cy’uko umuntu agomba kwishyira mu madeni, akabura amafaranga yo kugura ibiryo cyangwa kwishyura ubukode, kubera ko yatinyishijwe ko Imana izamuvuma natanga amafaranga runaka.

Aha ni ho abakristo bo muri iki gihe bakwiye kwitonda cyane.

Gutanga ni igikorwa cyiza iyo gishingiye ku bushake, urukundo n’inshingano. Ariko gutanga bishobora guhinduka uburyo bwo gukoresha umuntu iyo umuyobozi w’idini amwumvisha ko amafaranga ye ari yo gipimo cy’ukwizera kwe. Umukristo ashobora kugira umutima utanga kandi akagira amafaranga make. Undi ashobora kugira amafaranga menshi kandi agatanga make ugereranyije n’ubushobozi bwe. Icyo Bibiliya ishimangira ni umutima n’ubunyangamugayo, aho kuba amarushanwa yo kumenya uwatanze menshi.

Inkuru yo muri Mariko 12:41-44, aho Yesu yitegereza abantu bashyira amafaranga mu isanduku y’amaturo, itanga isomo rikomeye. Yesu yabonye umukene ushyiramo uduceri tubiri duto, avuga ko uwo mugore yari atanze byinshi kurusha abandi, kuko abandi batanze ku bisagutse bafite, we agatanga ibyo yari atezeho kubaho. Ibi bivuze ko agaciro k’ituro kadapimwa gusa n’umubare w’amafaranga.

Ariko uyu murongo na wo ntukwiye gukoreshwa nabi ngo umuntu ategeke umukene gutanga ibyo yari kurya byose. Yesu ntiyavuze ko abayobozi bagomba gufata umutungo wose w’abakene. Ahubwo yashimye umutima w’umugore watanze. Ni ngombwa gutandukanya ibyo Bibiliya ivuga n’uburyo abantu bashobora kubikoresha mu nyungu zabo.

Mu Byakozwe n’Intumwa 2:44-45 no mu Byakozwe n’Intumwa 4:32-35, abakristo ba mbere bagaragaza umuco wo gusangira no gufashanya. Abari bafite imitungo barayigurishaga bagafasha abari mu bukene. Ibi byerekana ko amafaranga mu muryango wa gikristo atagombaga kuba ikintu cyo kubaka imibereho y’umuntu umwe gusa. Umutungo wari ufite uruhare mu gufasha umuryango w’abizera.

Ndetse mu 2 Abakorinto 8, Pawulo avuga ku bakristo bo muri Makedoniya, bashimwa kubera ubuntu bwabo no gufasha abandi. Ariko icy’ingenzi ni uko gutanga kwabo kwari gufite intego yo gufasha abatishoboye, aho kuba gusa kubaka icyubahiro cy’umuyobozi.

Ni yo mpamvu ikibazo cy’umusomyi wagize ati: “Muzadusesengurire icyacumi n’amaturo abayoboke batamenya imikoreshereze yabyo kandi muri Bible herekana aho byakabaye bijya” ari ikibazo gikomeye cyane.

Umukristo afite uburenganzira bwo kubaza ati: Amafaranga dutanga akoreshwa iki? Ni nde ubazwa imikoreshereze yayo? Ni angahe ajya mu gufasha abakene? Ni angahe ajya mu bikorwa by’ivugabutumwa? Ni angahe ajya mu mishahara n’imibereho y’abakozi b’idini? Ni angahe akoreshwa mu nyubako? Ni angahe ajya mu bikorwa by’ubutabazi?

Kubaza ibi bibazo ntibikwiye gufatwa nk’ubwigomeke cyangwa kubura ukwizera. Ahubwo gukorera mu mucyo ni ihame rihuye n’ubunyangamugayo bwa gikristo. Iyo amafaranga y’abizera akusanywa mu izina ry’Imana, abayatanga bafite uburenganzira bwo kumenya uko akoreshwa.

Ibi ntibisobanura ko buri muyobozi w’idini akoresha nabi amafaranga. Hari amatorero n’imiryango ya gikristo ikora ibikorwa byiza, igafasha abakene, igatanga uburezi, ubuvuzi, ubutabazi n’ibindi bikorwa by’ingirakamaro. Ariko kuba hari ibikorwa byiza ntibikuraho ko buri muryango ukwiye kugira uburyo bwo gukorera mu mucyo.

Ikindi abakristo bakwiye kwitondera ni inyigisho ivuga ko gutanga amafaranga ari nk’ubucuruzi bugirana amasezerano n’Imana. Umuntu agatanga amafaranga runaka, akabwirwa ko Imana igomba kumusubiza imodoka, inzu, akazi cyangwa amafaranga menshi. Iyi myumvire ishobora guhindura ukwizera isoko ry’ubucuruzi.

Bibiliya ivuga ko Imana ishobora guha umugisha abantu, ariko ntabwo buri mugisha ari amafaranga. Kandi nta murongo wa Bibiliya ugomba guhindurwa nk’amasezerano y’uko buri muntu uzatanga amafaranga runaka azahita aba umukire. Iyo umuntu ahawe isezerano ry’ubukire mu rwego rwo kumushishikariza gutanga, hakwiye kwibazwa niba atari ugukoresha amarangamutima ye.

Ukwizera ntigukwiye kuba gahunda yo gushora amafaranga kugira ngo ubone inyungu. Umuntu ashobora gutanga atazi niba azabona ikindi kintu mu buzima bwe, ariko akagira umutima wo gufasha no gusenga. Iyo ituro rihindutse “imbuto” umuntu agomba gutera kugira ngo Imana imuhe amafaranga menshi, bishobora gutuma abantu batangira kubona Imana nk’aho ari ikigo cy’imari.

Ndetse Yesu ubwe yatanze umuburo ukomeye ku bantu bahindura iby’idini isoko. Muri Matayo 21:12-13, yirukanye abacururizaga mu rusengero, avuga ko inzu y’Imana yagombaga kuba inzu yo gusengeramo, aho kuyihindura ubuvumo bw’abambuzi. Uyu murongo ntugomba gukoreshwa mu buryo bworoshye ngo umuntu yemeze ko buri gikorwa cy’amafaranga mu rusengero ari ubujura. Ariko utanga ihame rikomeye: ibintu by’Imana ntibigomba guhindurwa uburyo bwo gukoresha abantu no kubashakamo inyungu mu buryo bw’uburiganya.

Bityo, umukristo wo muri iki gihe akwiriye kugira ubushishozi. Ntagomba gutanga kubera ko yatinyishijwe. Ntagomba gutanga kubera ipfunwe. Ntagomba gutanga kubera ko yabwiwe ko agomba kugura umugisha. Ntagomba no kwanga gutanga kubera ko hari abayobozi bamwe bakoresha nabi amafaranga.

Ahubwo akwiriye gusoma Bibiliya, kumenya aho amafaranga ye ajya, gutanga mu bushobozi afite, no gutandukanya ukwizera n’ubucuruzi bukorwa mu izina ry’Imana.

Ikibazo cy’icyacumi n’amaturo ntabwo ari ikibazo cyo kuvuga gusa ngo “tanga” cyangwa “ntutange.” Ni ikibazo cyo kumenya impamvu utanga, uwo uha, uko amafaranga akoreshwa n’ihame rishingiye ku byo utanga.

Bibiliya igaragaza ko abakozi b’umurimo bashobora gufashwa n’umurimo bakora. Pawulo avuga ko abakora umurimo wo kwamamaza ubutumwa bafite uburenganzira bwo kubeshwaho n’uwo murimo. Ariko ubwo burenganzira ntibuhinduka uruhushya rwo gukoresha abayoboke uko umuntu ashaka. Umuyobozi w’idini na we afite inshingano yo kuba umunyakuri, umunyamurimo no gukorera mu mucyo.

Ku rundi ruhande, abayoboke na bo bakwiye kureka gutekereza ko gutanga amafaranga menshi ari byo byonyine bituma umuntu aba umukristo mwiza. Yesu yashimangiye ubutabera, imbabazi, urukundo n’ukuri. Umuntu ushobora gutanga amafaranga menshi ariko akabura izo ndangagaciro aba atarasobanukiwe neza umutima w’inyigisho za Bibiliya.

Umwanzuro ukwiye kuba uyu: Umukristo afite inshingano yo gutanga, gufasha no kugira ubuntu, ariko afite n’uburenganzira bwo kugira ubushishozi. Umuyobozi w’idini afite uburenganzira bwo kwishyurwa no gufashwa mu murimo akora, ariko afite n’inshingano yo gukorera mu mucyo. Itorero rishobora gukusanya amafaranga yo gukora umurimo waryo, ariko ntirigomba kwibagirwa abakene, abapfakazi, imfubyi n’abari mu bibazo.

Kandi cyane cyane, nta muntu ukwiye gutinyishwa ngo atange amafaranga ngo atazavumwa, cyangwa ngo abwirwe ko Imana itazamukunda kubera ko atatanze 10% cy’umushahara we. Icyo umukristo wese akwiriye gukora ni ugusoma Bibiliya, kumenya icyo umurongo uvuga mu miterere yawo, gutanga adahatwa kandi akagira ubushishozi ku bijyanye n’imikoreshereze y’amafaranga ye.

Kuko niba Bibiliya yigisha ko Imana ikunda utanga anezerewe, noneho ikibazo gikwiye guhora kibazwa ni iki: Ese umuntu watanze kubera ubwoba, igitutu n’ipfunwe, yaba koko yatanze anezerewe?

Kandi niba Bibiliya yigisha ko icyacumi n’amaturo byari bifite uruhare mu gufasha abakozi b’umurimo ndetse n’abatishoboye, noneho ikibazo gikwiye kubazwa n’amatorero yo muri iki gihe ni iki: Amafaranga y’abizera ari he, kandi ni bande arimo gufasha?

Ibi bibazo ntabwo ari ubwigomeke. Ni ibibazo by’ubushishozi. Kandi umukristo ufite ubwenge ntatinya kubaza ikibazo ku mafaranga atanga mu izina ry’Imana.

Hari iyindi ngingo wumva twazagarukaho ku bijyanye n’amadini n’imyemerere wayidusangiza. Wadukurikira kuri WhatsApp ukanze kuri iyo link iri munsi kugira ngo unaduhe igitekerezo cyawe https://whatsapp.com/channel/0029Vad5UfC89inh67apBK2j