Uko amadini n’amatsinda y’amayobera akoresha ubwoba n’ibyiringiro kugira ngo yigarurire abayoboke.

Mu mateka y’isi, ukwizera kwabaye kimwe mu bintu byubakiyeho imibereho y’abantu. Kwizera Imana cyangwa gukurikira amahame y’idini byafashije benshi kubona amahoro yo mu mutima, icyerekezo cy’ubuzima n’imbaraga zo guhangana n’ibigeragezo. Ariko kandi, amateka agaragaza ko hari abantu bagiye bifashisha uko kwizera nk’igikoresho cyo kuyobora abandi, kubakoresha ibyo bashaka no kubakuramo inyungu.

Ibi ntibisobanura ko amadini cyangwa imyemerere ari bibi. Ahubwo bisobanura ko abantu bashobora gukoresha ikintu cyiza mu buryo bubi. Nk’uko icyuma gishobora kubaga umurwayi cyangwa kigakoreshwa mu kwica, ni ko n’inyigisho z’idini zishobora kubaka umuntu cyangwa zigahindurwa intwaro yo kumugenzura.

Bumwe mu buryo bukoreshwa cyane ni ugutera abantu ubwoba. Hari aho umuntu yigishwa ko naramuka ashidikanyije ku byo yigishijwe, azahanwa n’Imana, azarimbuka cyangwa azavumwa. Iryo terabwoba rituma atinya no kubaza ikibazo. Buhoro buhoro, atangira kwemera ibintu byose atabanje kubisesengura.

Ubundi buryo ni ugukoresha ibyiringiro bikabije. Umuntu asezeranywa ko naramuka akoze ibyo umuyobozi amusabye byose, azakira indwara zose, azakira ubukire, azabona akazi, azarushinga cyangwa azagera ku bindi byose yifuza. Ibyo byiringiro bikora cyane cyane ku bantu bafite ibibazo bikomeye, kuko baba bashaka igisubizo cyihuse.

Abahanga mu mitekerereze y’abantu bagaragaza ko iyo umuntu afite ubwoba cyangwa ari mu bihe bikomeye, ubushobozi bwo gusesengura amakuru bushobora kugabanuka. Ni yo mpamvu umuntu ushonje, urwaye, wapfushije cyangwa ukennye ashobora kwemera byoroshye isezerano ryose rimuha icyizere, kabone n’iyo nta bimenyetso bifatika biriherekeje.

Hari n’ubwo abayobozi bamwe bashyira imbere umuntu wabo aho gushyira imbere ukuri. Abayoboke bagatozwa ko ijambo ry’umuyobozi ridashobora kwibeshya. Ibyo bituma uwo muntu aba hejuru yo kunengwa cyangwa kubazwa ibyo akora. Nyamara amateka agaragaza ko nta muntu utibeshya.

Ikindi kimenyetso gikwiriye kwitonderwa ni igihe umuntu atangira gutandukanywa n’abamukikije. Ashobora kubwirwa ko abo mu muryango we batizera ari abanzi b’ukuri, ko inshuti ze zose zitari muri iryo tsinda zigomba kwirindwa, cyangwa ko amakuru yose aturuka hanze ari ibinyoma. Iyo umuntu afungiwe muri iyo mitekerereze, biramworohera kwemera ibyo abwirwa byose kuko nta yandi makuru aba akigeraho.

Hari aho kandi abantu basabwa gutanga amafaranga menshi cyangwa indi mitungo, bakizezwa ko ari bwo buryo bwo kwerekana ukwizera kwabo. Gutanga mu buryo bw’ubushake ni kimwe, ariko iyo umuntu aterwa ubwoba cyangwa agasezeranywa imigisha idafite gihamya kugira ngo atange, biba bikwiye kwibazwaho.

Amateka kandi agaragaza ingero nyinshi z’amatsinda yigeze gukoresha ubwoba n’ibyiringiro nabi. Hari aho abayobozi bategetse abayoboke babo gukora ibikorwa byagize ingaruka zikomeye, harimo no kwiyambura ubuzima cyangwa kugirira nabi abandi, kubera ko bari bamaze igihe batozwa kwemera ko umuyobozi ahora afite ukuri. Ayo mateka atwigisha ko umuntu akwiriye guhora agumana ubushobozi bwo kwibaza no gusuzuma.

Ni yo mpamvu kubaza ibibazo bidakwiye gufatwa nk’ikimenyetso cyo kubura ukwizera. Ahubwo ibibazo bifasha gutandukanya ukuri n’ibinyoma. Umwigisha wizeye ibyo yigisha ntatinya kubazwa ibibazo; ahubwo arabisubiza cyangwa akemera ko hari ibyo atazi.

Mbere yo kwemera inyigisho iyo ari yo yose, umuntu akwiriye kwibaza ati: Ese hari ibimenyetso bishyigikira ibi mbwirwa? Ese nemerewe kubaza ibibazo? Ese abantu batavuga rumwe n’uyu muryango bafatwa bate? Ese hari igitutu cyo gutanga amafaranga cyangwa gukora ibyo ntumva? Ese ubuzima bwanjye burubakwa cyangwa ndagenda ntandukanywa n’abandi?

Kwizera ntigukwiye gusimbura gutekereza. Ahubwo ukwizera n’ubwenge bishobora kugendana. Umuntu ashobora kwizera Imana byimazeyo ariko agakomeza gusuzuma inyigisho yumvise, akabaza ibibazo kandi akemera ibishingiye ku kuri kurusha ibishingiye ku bwoba.

Isi ya none ituma amakuru akwirakwira vuba cyane. Ibyo bituma n’inyigisho nziza zikwirakwira, ariko bikanorohereza ababeshya kugera ku bantu benshi. Inshingano ya buri wese si ukwanga ukwizera, ahubwo ni ukwirinda kuba uwo ari we wese yakoresha ukwizera kwe nk’uburyo bwo kumugenzura.

Ubutumwa bukomeye iyi ngingo yagusigira wowe nk’umusomyi ni uko ukwizera nyakuri kutagomba kubakira ku bwoba cyangwa ku guhatirwa. Kwizera gukomeye kubakira ku kumenya impamvu wizera, ku bushobozi bwo kubaza ibibazo no ku kwemera ukuri aho gutinya abantu. Iyo umuntu atakaje ubushobozi bwo gutekereza no gusesengura, aba ashobora kuyobywa n’uwo ari we wese uvuga amagambo meza cyangwa usezeranya ibintu bikomeye. Ariko iyo agumanye ubushishozi, amenya gutandukanya inyigisho zimwubaka n’izimukoresha, bityo ukwizera kwe kukarushaho kugira ireme aho kuba igikoresho cyo kumugenzura.

Iki ni igice cya mbere cy’urugendo dutangiye rw’inyigisho zishingiye ku myemerere n’iyobokamana ritegamiye idini na rimwe, kandi ritabogamiye ku idini na rimwe. Si idini dushinze ahubwo ni ukuyobora intekerezo zacu. Ibice bikurikira ntibizagucike, bizajya bigeraho buri uko twabiteguye. Dukurikire kuri WhatsApp ujye ubona inkuru nk’izi nyinshi https://whatsapp.com/channel/0029Vad5UfC89inh67apBK2j